مويرگ‌های خونی در مغز وضعيت ويژه‌ای دارند. سلول‌های سازنده اين مويرگ‌ها با اتصا ل محکم به هم متصل‌اند. اتصال های محکم از عبور بسياری از مولکول‌های درشت‌ خون از فضای بين سلول‌ها جلوگيری می‌کنند. به علاوه سلول‌های ستاره‌ای شکلی به نام آستروسيت مويرگ‌های مغز را احاطه می‌کنند. بنابراين، بر خلاف ساير اندام‌ها، مولکول‌های موجود در خون نمی‌توانند به راحتی از لابه‌لای سلول‌های سازنده ديواره مويرگ‌ها عبور کنند و بايد از درون اين سلول‌ها بگذرند. انتشار، انتقال فعال، اندوسيتوز و اگزوسيتوز باعث عبور بعضی مولکول‌ها از اين سلول‌ها می‌شوند. اين وضعيت باعث ايجاد سد خونی مغزی می‌شود. سد خونی مغزی باعث فراهم آمدن محيط غذايی مناسبی برای سلول‌های مغز می‌شود و در جلوگيری از عفونت‌ها نيز موثر است.

موادی که ازسد خونی مغزی می‌گذرند، مايع مغزی نخاعی را می‌سازند. مايع مغزی نخاعی کل فضاهای مغز (فضای زير عنکبوتيه، بطن‌های مغز و نخاع) را پر می‌کند. اين مايع باعث حفاظت مغز در برابر ضربه می‌شود.

سد خونی مغزی هنگام شيمی درمانی بيماری‌های مغز مشکلاتی ايجاد می‌کند. زيرا داروهايی که می‌توانند وارد ساير اندام‌ها شوند، ممکن است نتوانند وارد مغز شوند. برای مثال، در نوعی بيماری مغزی به نام پارکينسون بيماران به وجود ماده‌ای در مغز به نام دوپامين نياز دارند. اما دوپامين از سد خونی مغزی نمی‌تواند عبور کند. از اين رو، به اين بيماران پيش‌ساز دوپامين ( ال-دوپا) می‌دهند. اين ماده به راحتی از سد خونی مغزی می‌گذرد. زيرا، بعضی از پروتئين‌هايی که در غشای سلول‌های سازنده مويرگ‌های مغز قرار دارند و به جابه‌جايی بعضی مواد کمک می‌کنند، به علت شباهت ال-دوپا به اسيد آمينه‌ها باعث ورود آن به مايع مغزی نخاعی و در واقع سلول‌های مغز می‌شوند. وقتی ال-دوپا وارد مغز شد به دوپامين تبديل می‌شود.

بازگشت به مقاله اصلی