داريوش( 486-521 پيش از ميلاد)، از فرمان‌روايان هخامنشى بود که امپراتورى پارس‌ها را به بيش‌ترين پهناورى و آبادانى رساند. بر پايه‌ى سنگ‌نوشته‌هايى که از آن زمان برجاى مانده است، به‌ويژه سنگ‌نوشته‌ى بيستون در کرمانشاه، او توانست شورش‌ها را فرو بنشاند و گستره‌ى امپراتورى را از شرق به آن سوى رود سند و از غرب تا شرق مديترانه و در شمال آفريقا تا تونس برساند. او روى هم بر 25 ساتراپى(ايالت) فرمان مي‌رانده است. وى کاميابي‌هايش را نتيجه‌ى پشتيبانى اهورامزدا، يعنى خداى دانا، مي‌دانست و به فرزندش خشايارشاه سفارش کرده بود که بر کيش يزدان‌پرستى باشد، اماديگران را به دين خود مجبور نکند. شما با ترجمه‌ى متن زير با اين فرمان‌رواى بزرگ بيش‌تر آشنا مي‌شويد.    

  Darius I (550–486 BC )

  From 522 to 486 BC , Darius I ruled as king of Persia , an empire centered in what is now Iran. People later called him Darius the Great because he strengthened and expanded the Persian Empire. Darius put down many uprisings and fought several foreign wars. He also organized the empire and ordered many building projects. The Persian Empire was at its largest size when Darius died.  

  داريوش يکم( 485 - 550 پ.م)

  داريوش يکم از 522 تا 486 پيش از ميلاد به عنوان شاه ايرانيان بر امپراتورى پهناورى فرمان‌روايى کرد. مرکز آن امپراتورى جايى بود که اکنون ايران نام دارد. مردم او را داريوش بزرگ ناميدند، زيرا امپراتور هخامنشى را نيرومند ساخت و آن را گسترش داد. او شورش‌هاى بسيارى را فرو نشاند و در چند جنگ با بيگانگان نبرد کرد. هم چنين، به امپراتورى سازمان بخشيد و به چند طرح ساختمانى بزرگ فرمان داد. هنگامى که داريوش درگذشت، امپراتورى هخامنشى بيش‌ترين پهناورى خود را داشت. 

  Early life

  Not much is known about Darius I's life before he became king. He was born in 550 BC . His father's name was Hystaspes. Hystaspes was the satrap, or governor, of Parthia, a Persian territory in what is now northeastern Iran. Darius became a commander of the Persian army and fought in Egypt.  

  سرآغاز زندگى

  درباره‌ى زندگى داريوش، پيش از آن که شاه بشود، چيز زيادى نمي‌دانيم. او در سال 550 پيش از ميلاد به دنيا آمد. پدرش هيستاسپ بود. هيستاسپ فرماندار(ساتراپ) پارت بود که اکنون در شمال شرق ايران است. داريوش سردار ارتش پارس شد و در مصر نبرد کرد.

  After King Cambyses II died in 522 BC , a man who said he was Cambyses' brother took the throne. Darius claimed that the man was only pretending to be the dead king's brother. Darius and six other nobles killed the man. Darius then became king of Persia.

  پس از اين که کمبوجيه دوم در 522 پيش از ميلاد درگذشت، مردى که خود را برادر کمبوجيه ناميد، بر تخت نشست. داريوش ادعا کرد که آن مرد فقط وانمود مي‌کند که برادر شاه درگذشته است. داريوش و شش نجيب‌زاده‌ى ديگر آن مرد را کشتند. سپس، داريوش شاه ايرانيان شد. 

  Career

  During his first years as king Darius had to deal with many revolts, or uprisings of the people. After calming the revolts, Darius started to expand the Persian Empire. He sent armies east to conquer India and west to conquer Europe. Under Darius the empire reached its largest size. He controlled land from Macedonia (northeast of ancient Greece) and Egypt in the west to India in the east.  

  فرمان‌روايى

  داريوش در سال‌هاى آغازين پادشاهي‌اش با شورش‌ها و خيزش‌هاى مردمى بسيارى رو به رو شد. او پس از خواباندن شورش‌ها، به گسترش امپراتورى دست زد. او ارتش‌هايى را براى فتح هندوستان به شرق و براى فتح اروپا به غرب فرستاد. امپراتورى پارس به فرمان‌دهى داريوش به بيش‌ترين پهناورى خود دست يافت.  

  Darius tried twice to conquer Greece. He failed both times. In 492 BC a storm destroyed Darius' ships. In 490 BC Greeks from Athens beat Darius' forces at the battle of Marathon. Persia and Greece continued to fight for years in the Persian Wars.  

  داريوش دو بار کوشش کرد يونان را فتح کند، اما هر دو بار ناکام ماند. در سال 492 پيش از ميلاد، توفان به کشتي‌هاى داريوش آسيب زد. در سال 490 پيش از ميلاد، يوناني‌هاى آتن در نبرد ماراتون با نيروهاى داريوش جنگيدند. ايرانيان و يونانيان براى سال‌ها با هم نبرد کردند.  

  Besides fighting wars, Darius organized the Persian Empire. He split the empire into districts, which were used to collect taxes and to raise armies. He also made a standard system of money, weights, and measures. He was probably responsible for making Zoroastrianism the official religion. However, he allowed Jews and Egyptians to follow their own religions 

  داريوش در کنار نبردهايى که داشت، امپراتورى پارس‌ها را سازمان بخشيد. او امپراتورى را به استان‌هايى بخش کرد که بايد ماليات را گردآورى مي‌کردند و به ارتش نيرو مي‌رساندند. او نظام استانداردى براى پول، وزن و اندازه‌گيرى پديد آورد. شايد هم او بود که دين زردشت را دين رسمى اعلام کرد. با وجود اين، او به يهوديان و مصريان اجازه داد که از دين خودشان پيروى کنند.  

  Darius was a great builder. He put buildings along the royal roads where travelers could change horses and rest. He built a canal, or waterway, between the Nile River in Egypt and the Red Sea. The canal made trade much faster and easier. He built large grain storehouses for the armies. Stored food let the Persians keep much larger armies. Darius also built palaces in the cities of Persepolis and Susa. He made Susa the new capital of the Persian Empire. 

  داريوش سازمان‌دهنده‌ى بزرگى بود. او در مسير جاده‌ى شاهى ساختمان‌هايى بر پا کرده بود که مسافران مي‌توانستند در آن جا اسب خود را عوض کنند و به استراحت بپردازند. او کانال يا آبراهى بين رود نيل در مصر و درياى سرخ ساخت. اين کانال باعث آسانى و سرعت جابه‌جايى کالا شد. وى انبارهاى بزرگى براى نگه‌دارى گندم مورد نياز ارتش ساخت. اندوختن غذا به ايرانيان امکان داد ارتش‌ بزرگ‌ترى در اختيار داشته باشند. داريوش کاخ‌هايى نيز در شهرهاى پرسپوليس و شوش ساخت. او شوش را پايتخت جديد امپراتوري هخامنشى قرار داد.  

  Death

  In 486 BC Darius I died of illness. The Persians placed his body in a tomb carved out of a cliff near Persepolis. Darius' son Xerxes I became the next king of Persia. 

  مرگ

  در سال 486 پيش از ميلاد، داريوش بزرگ بر اثر از بيمارى در گذشت. پارس‌ها پيکر او را در آرامگاهى گذاشتند که در سينه‌ى کوهى در نزديکى پرسپوليس کنده شده بود. خشايارشاه، پسر داريوش، شاه بعدى امپراتورى هخامنشى شد.  

  چند نکته

  1. واژه‌ى Persian را يونانيان براى ايرانيان به کار مي‌بردند و به معناى "پارسى" است؛ يعنى مردمانى که از قوم پارس بودند. اما عبارت Persian Empire را بيش‌تر به صورت امپراتورى هخامنشى ترجمه مي‌کنند. واژه‌ى Persepolis نيز به معناى "شهر پارس‌ها" است. واژه Persian به صورت جمع به معناى ايرانيان است.

  2. متن اصلى اين نوشته از دانش‌نامه‌ى مقدماتى بريتانيکا(Britannica Elementary) برداشت شده است و هر چند محتواى آن تا اندازه‌ى زيادى به دور از بي‌انصافى است، صد درصد مورد تاييد جزيره نيست. به زودى مقاله‌ى کامل‌ترى درباره‌ى داريوش بزرگ در دانش‌نامه منتشر مي‌شود. 

  3. به نگارش جمله‌هاى انگليسى توجه کنيد که چه شيوا  و روان نوشته شده‌اند. جمله‌ها بسيار کوتاه و پاراگراف‌بندي  بسيار سازمان‌يافته است.