روزهای آغازين بهار 1383 بود که برای تبريک سال نو و ديدار دوستان و همکاران قديمی به سازمان پژوهش و برنامه‌ريزی درسی رفتم. مانند هميشه در دفتر برنامه‌ريزی و تاليف کتاب‌های درسی و در اتاق گروه آموزش علوم تجربی دوستان خود آقايان حسين دانشفر، محمود امانی تهرانی، احمد حسينی و محمدعلی پزشپور و خانم طاهر رستگار را ديدم. اما چهره و رفتار جوانی توجه من را جلب کرد که احوال‌پرسی گرمی با من داشت و گويی سال‌ها با من آشنا بود.

  از آقای حسين دانشفر که پيشينه‌ی آشنايی و دوستی و همکاريمان به سال 1336 و تحصيل در دانش‌سرای عالی تهران باز می‌گردد، پرسيدم: "خدمت اين جوان تاکنون نرسيده‌ام. کيست و چه کاره است؟" آقای دانشفر که در معرفی افراد بسيار دقيق است و اغلب به اختصار سخن می‌گويد، گفت: " آقای حسن سالاری، زيست‌شناس، اهل خواندن و نوشتن و همين کارهايی که ما می‌کنيم. راستی يک جزيره‌ی دانش هم دارد که می‌تواند خيلی‌ها را به کار بگيرد.

  از آن زمان تا کنون بيش از چهار سال می‌گذرد و در اين مدت هفته‌ای نبوده که ايشان را نبينم يا با تلفن با هم گفت و گو نکرده باشيم و هم ديگر را از ترجمه و نگارش آثار تازه‌مان يا برگزاری همايش‌های علمی و فرهنگی باخبر نکرده باشيم. اين جوان به آسانی با افراد مختلف ارتباط برقرار می‌کند، با آن‌ها آشنا می‌شود، را بطه‌ی دوستی برقرار می‌سازد، اعتمادشان را جلب می‌کند و اگر آثار نوشتاری در شاخه‌های گوناگون دانش و آموزش و پرورش داشته باشند رهايشان نمی‌کند و می‌کوشد با همکاری آن‌ها بر شکوفايی روزافزون جزيره‌ی دانش بيفزايد.

  حسن سالاری از مال دنيا چيز زيادی ندارد، فقط يک جزيره دارد، آن هم جزيره‌ی دانش. هدف اين پايگاه اينترنتی ترويج علم و فناوری و آشنا کردن همه‌ی مردم به ويژه دانش‌آموزان و معلمان با دانش روز در کنار يادآوری غنای فرهنگ و تمدن ايران و اسلام است. هم چنين می‌خواهد معلمان و پدران و مادران را با شيوه‌های جديد آموزش علوم آشنا کند تا بتوانند با همکاری هم آينده‌سازان کشورمان را به شيوه‌ی کارامدتری برای پذيرش نقش سازنده‌ی خود آماده کنند.

  جزيره‌ی دانشی که حدود پنج سال پيش با چند مقاله و مطلب کوتاه آغاز شد، اکنون دانشنامه‌ای الکترونيک شده که بخش‌های موضوعی گوناگونی دارد و کاربرانی از گروه‌های سنی مختلف(کودکان، دانش‌آموزان، دانشجويان، خانواده‌ها و آموزگاران) را پوشش می‌دهد. آموزش و پرورش، ايران‌شناسی، پزشکی و بهداشت، دانش و زندگی، زيست‌شناسی، زمين‌شناسی، شيمی و علم مواد، رايانه و اينترنت، فناوری و مهندسی، فيزيک و اخترشناسی و تاريخ علم از موضوعات اصلی است که در جزيره به آن‌ها پرداخته می‌شود.

  هر کدام از بخش‌های اصلی جزيره که نام برده شد، خود پايگاه کوچکی است که زير بخش‌های خود را دارند. برای مثال، در بخش آموزش و پرورش به اين موضوع‌ها پرداخته شده است: پيشگامان آموزش، نخستين مدرسه‌ها، کتاب‌های درسی، محصولات کمک آموزشی، تاريخ آموزش و پرورش، تصويرسازی کتاب‌های درسی، شاعران کتاب‌های درسی و خبرهای آموزش و پرورش. در بخش پيشگامان آموزش با بزرگانی مانند ميرزا حسن رشديه، جبار باغچه‌بان، عباش سياحی، ايرج جهانشاهی و محمود بهزاد آشنا می‌شويم که هر کدام از آن‌ها می‌توانند الگو و راهنمايی برای جوانان کشور باشند و آن‌ها را در راه رسيدن به هدف‌های سازنده به کوشش مداوم برانگيزانند.

  در حالی که اين يادداشت را می‌نوشتم و چشم بر صفحه‌ی نخست جزيره‌ی دانش داشتم متوجه شدم که جزيره دست کم روزی 3 هزار بازديد دارد و از آغاز سال تا آغاز شهريورماه نزديک 3 ميليون نفر از آن بازديد کرده‌اند. در کشوری که شمارگان کتاب به کمتر از 3 هزار جلد رسيده و مدت مطالعه را با دقيقه می‌سنجند، مراجعه‌ی سه ميليونی به يک پايگاه اينترنتی علمی و آموزشی بسيار دلگرم‌کننده و اميدبخش است.

  جزيره‌ی دانش هم به ترويج علم می‌پردازد، هم ترويج‌کنندگان علم را به ما معرفی می‌کند و هم گروهی از ترويج‌کنندگان علم را گردآورده است. برخی از دوستانم که سال‌هاست برای گسترش دانش و آموزش در اين کشور می‌کوشند از همکاران جزيره‌ی دانش شده‌اند: آقايان حسين دانشفر، علی رووف، محمود حکيمی و سيروس غفاريان مقاله‌ها و نوشته‌های سازنده‌ی خود را در اختيار جزيره گذاشته‌اند. همه‌ی اين دوستان سال‌های زيادی را در سازمان پژوهش و ديگر بخش‌های آموزش و پرورش خدمت کرده‌اند و اکنون تجربه‌ی خود را در اختيار جزيره‌ی دانش گذاشته‌اند.

  با توجه به مسووليتی که اکنون در اتحاديه‌ی انجمن‌های علمی و آموزشی معلمان فيزيک ايران دارم، در نشست‌های علمی و آموزشی که در استان‌ها و شهرستان‌های کوچک و بزرگ برگزار می‌شود، حضور می‌يابم. جای شگفتی است که اثر جزيره را در گوشه و کنار کشور احساس می‌کنم. دانش‌آموزان و معلمان لار و لامرد، خاش و زابل، سبزوار و نيشابور، فلاورجان و تيران و کرون، به همان اندازه جزيره‌ی دانش را می‌شناسند و از آن بهره می‌برند که جويندگان علم و فناوری در تهران و پاکدشت و کرج و اسلام‌شهر.

  در سال پيش که فرصتی پيش آمد تا با همکاران گرامی در شهرستان‌های لار،‌ مرودشت و شيراز ديدار کنم و در موضوع آموزش علوم با آن‌ها گفت و گو داشته باشم، متوجه شدم که آن‌ها از راه جزيره‌ی دانش به زندگی‌نامه‌ی من آشنا شده‌اند و دريافتم که جزيره‌ی دانش در علاقه‌مندی آن آموزگاران و دبيران کوشا و دانش‌آموزان مستعد بسيار اثرگذار بوده است. از من خواسته شد که تشکر آن‌ها را حضور بنيان‌گذار جزيره برسانم و درخواستشان را برای گشايش بخش پرسش و پاسخ اعلام دارم. خوشبختانه درخواست آن‌ها باعث راه‌اندازی بخش "از کارشناس بپرس" در جزيره شد که به کمک همکاران جزيره به پرسش‌های علمی و آموزشی پاسخ می‌دهد.

  خوشبختانه کوشش‌های شبانه‌روزی حسن سالاری در پربار کردن جزيره‌ی دانش و ترجمه و نگارش کتاب‌های سودمند برای دانش‌آموزان و معلمان توجه انجمن ترويج علم ايران را به خود جلب کرد و سال گذشته در جشنی با شکوه از بنيان‌گذار جزيره‌ی دانش و تنی چند از ترويج‌کنندگان علم تقدير شد. چند روز پيش از آن نيز يکی از آثاری که سالاری در پديدآوردن آن نقش کليدی داشت به نام "فرهنگ‌نامه‌ی نوجوان: کليد دانش" از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی در حوزه‌ی کودک و نوجوان برگزيده شد. اين دو جايزه دلگرمی خوبی برايش بود و برق شادی را در جشن انجمن ترويج علم در چشمانش ديدم.

  به روزگار جوانيم بزرگانی چون دکتر محمود حسابی، دکتر علی اکبر سياسی، دکتر علی اصغر حکمت، دکتر کمال‌الدين جناب، دکتر محسن هشرودی، دکتر غلامحسين مصاحب و بسياری ديگر کوشيدند با راه‌اندزای بنيادهای آموزشی و پژوهشی و نوشتن و ترجمه‌ی کتاب‌ها و تدريس و سخنرانی جامعه‌ی ايران را با علوم نوين و فرهنگ ديرپای خود آشنا کنند و از اين راه جنبش و حرکتی در جامعه به وجود آورند و راه را برای توليد علم هموار کنند. در سال‌های اخير نيز همکاران من در سازمان پزوهش و برنامه‌ريزی درسی حتی پس از بازنشستگی با شور و شوق اين راه را ادامه می‌دهند. جای بسيار خوشحالی است که نسل جوان از جمله همين آقای حسن سالاری با شور و شوق برای گسترش فرهنگ علم اندوزی در جامعه می‌کوشند. به نظر می‌رسد که افرادی از جنس او در اين راه از نسل‌های گذشته موفق‌تر باشند، زيرا هم از تجربه‌ی پيشينيان آگاهند و آن را ارج می‌نهند و هم ابزارهای نوينی چون اينترنت را در اختيار دارند.