مشخصات

نام: محمود حكيمي 

متولد: 9/6/1323

در شهر: تهران

شماره‌ي شناسنامه: 1617

صادره از: تهران

تحصيلات

1. ديپلم طبيعي (دبيرستان پهلوي)؛ پايان دوره، 1343

2.كارشناس زبان انگليسي و آلماني(دانشگاه تربيت معلم)؛ پايان دوره، 1352 

زندگي‌نامه

محمود حكيمي در نهم شهريورماه 1323 خورشيدي در تهران و در يك خانواده‌ي مذهبي به دنيا آمد. نخستين آموزه‌هاي ديني را در هيات‌هاي مذهبي و در نشست‌هاي ديني مسجد لرزاده آموخت و در پنج‌سالگي به مدرسه‌ي آمادگي برهان رفت كه از سوي شيخ علي‌اكبر برهان، امام‌ جماعت مسجد لرزاده راه‌اندازي شده بود. آموزگاران آن مدرسه از ميان افراد مذهبي برگزيده مي‌شدند و شيوه‌ي آموزش آنان به همان روش مكتب‌خانه‌هاي ديرين بود. از اين رو، حكيمي پس از يك‌سال و نيم تحصيل در مدرسه‌ي برهان و در حالي كه الفبا را به درستي آموخته بود، به دبستان بندار رازي رفت و تا سال ششم تحصيل بارها به دليل پيشرفت‌هاي آموزشي خود مورد تشويق قرار گرفت.

يك روز در سال چهارم دبستان بندار رازي، آموزگار مجله‌‌اي به نام دانش‌آموز را كه وزارت و آموزش و پرورش آن را منتشر مي‌كرد و اقبال يغمايي سردبير آن بود، به او داد تا داستان‌هايي را از آن براي دانش‌آموزان بخواند. روزهاي ديگر نيز معلم شماره‌هاي ديگر مجله را به كلاس آورد و خواندن داستان‌هاي آن مجله‌ي پربار، حكيمي را به خواندن مجله‌ها و كتاب‌هاي غيردرسي تشويق كرد. تشويق‌هاي معلم انشاي سال پنجم دبستان، آقاي غروي، نيز شوق نوشتن را در او بيدار كرد و معلم ديگر او، آقاي بنكدار، با برپايي كتاب‌خانه‌اي در مدرسه و دعوت از دانش‌آموزان براي خواندن كتاب‌هاي غيردرسي، عشق خواندن و نوشت را در آو نهادينه كرد.

حكيمي آموزش‌هاي دوره‌ي دبيرستان را در دبيرستان پهلوي و سپس دبيرستان حافظ گذراند. او هنگام فراگيري دانش در دبيرستان حافظ، گاهي براي درس‌خواندن به پارك شهر مي‌رفت. يك روز در آن‌جا با دانش‌آموزي آشنا شد  و آن آشنايي كم‌كم به دوستي تبديل شد. آن دوست مهربان عقيده داشت كه درس خواندن در كتاب‌خانه بسيار سودمندتر است. با راهنمايي او بود كه حكيمي با كتاب‌خانه‌ي ملي آشنا شد و هر گاه فرصت مي‌كرد به آن كتابخانه مي‌رفت. به‌زودي با گنجينه‌ي مجله‌ها و روزنامه‌هاي آن كتاب‌خانه آشنا شد و با شوق فراوان به خواندن مجله‌هايي مانند اطلاعات هفتگي، صبا، خواندني‌ها، سپيد و سياه، اميد ايران، ترقي سخن، يغما و بسياري از نشريه‌هاي ديگر روي آورد.

روزنامه‌هاي پيش از كودتاي 28 مرداد 1332 او را نهضت ملي‌شدن صنعت نفت و دولت دكتر مصدق آشنا كرد و مقاله‌هاي روزنامه‌ي باختر، كه به مديريت سيدحسين فاطمي، وزير امور خارجه‌ در دولت مصدق، منتشر مي‌شد، برايش بسيار آموزنده بود. با اين همه، در دوران پس از كودتاي 28 مرداد، نه او و نه آموزگارانش نمي‌توانستند سخني پيرامون نهضت ملي‌شدن صنعت نفت يا دكتر مصدق به ميان آورند.

در دوران نخست‌وزيري دكتر علي اميني آزادي سياسي محدودي در جامعه پديد آمده بود و جبهه‌ي ملي پس از چند سال انزوا و سكوت، نشريه‌هايي منتشر مي‌كرد. حزب توده نيز پنهاني نشريه‌هايي منتشر مي‌كرد. حكيمي به علت علاقه به مسائل سياسي نشريه‌هاي هر دو گروه را به دست مي‌آورد و مي‌خواند. در آن زمان برخي از كساني كه زندگي‌ اقتصادي دشواري داشتند، به انديشه‌هاي ماركسيستي گرايش پيدا كرده بودند و تصور مي‌كردند تنها راه نجات ملت‌هاي محروم، گرايش به كمونيسم است. حكيمي با مطالعه‌ي نشريه‌ها و كتاب‌هاي گوناگون از آن چه در شوروي مي‌گذشت و استبداد هولناكي كه در پشت نقاب دفاع از طبقه‌ي كارگر بر پا شده بود آگاه شد.

به اين ترتيب، گرايش حكيمي به گروه‌هاي مذهبي بيش از پيش افزايش يافت. او در جلسه‌هاي گروه‌هاي مذهبي شركت مي‌كرد و سخنان مرحوم آيت‌الله طالقاني در مسجد هدايت و جلسه‌هاي تفسير قرآن مهندس مهدي بازرگان در انجمن اسلامي مهندسين، تاثير زيادي بر او داشت. در آن زمان، گذشته از كتاب‌هاي كوچكي كه از مرحوم بازرگان مي‌خواند، به مطالعه‌ي نهج‌البلاغه علاقه‌مند شده بود و مطالعه‌ي متن‌هاي ديني از كارهاي مورد توجه او بود.

حكيمي در كنار مطالعه‌هاي مذهبي به آثار ادبي نيز گرايش داشت. او پس از گرفتن ديپلم به عنوان يكي از عضوهاي سپاه دانش به روستاهاي كردستان رفت و در همان زمان نيز مقاله‌هاي ادبي مجله‌هاي نگين و فردوسي را مي‌خواند و در برخي مجله‌ها، مانند كيهان بچه‌ها و اميد ايران، داستان و مقاله مي‌نوشت. او به خوندن مجله‌ي مكتب اسلام، كه در قم زير نظر آقاي ناصر مكارم شيرازي منتشر مي‌شد، نيز علاقه‌ي زيادي داشت و چند سال بعد از نويسندگان آن مجله شد.

حكيمي به عنوان معلم سپاه دانش به روستاهاي كردستان رفت. بحث و گفت و گو با يك معلم پيرو مذهب اهل تسنن، كه بسيار انسان‌دوست، بزرگوار و اهل مطالعه بود، باعث شد او براي يافتن پاسخ پرسش‌هايي كه طي آن گفت و گوها پديد مي‌آمد به مطالعه و پژوهش ديني عميق دست بزند. از همان زمان بود كه احساس كرد به آموزش مدون پيرامون اسلام و تشيع نياز دارد. به اين ترتيب، به تحصيل در حوزه‌ي علميه‌ي قم علاقه‌مند شد و چند سال بعد از دانش‌آموختگان آن نهاد آموزشي شد.

حكيمي پس از پايان دوره‌ي سپاه دانش براي يك‌سال به نگارش و ياترجمه‌ي مقاله‌هايي براي برخي مجله‌ها و نشريه‌ها پرداخت. او از مهرماه 1346 به استخدام آموزش و پرورش درآمد، اما كار نگارش مقاله و داستان را در ساعت‌هاي فراغت از كار ادامه داد. فوت پدر و گرفتاري‌هاي مالي كه براي خانواده پيش آمد، باعث شد كه حكيمي بر حجم كارهاي ترجمه‌اي خود بيفزايد و در همان دوران بود كه يكي از ناشران از او خواست كتاب‌هايي به زبان ساده پيرامون زندگي پيامبران بنويسد. از اين رو، حكيمي كار مطالعه پيرامون زندگي پيامبران را آغاز كرد و كتاب قصص قرآن، نوشته‌ي مرحوم صدرالدين بلاغي، مورد توجه او قرار گرفت. سپس به مطالعه‌ي قرآن و كتاب‌هاي تورات و انجيل پرداخت و پيرامون آيين‌هايي ماند بودايي، هندو و شينتو نيز مطالعه كرد. با مطالعه‌ي كتاب تاريخ تمدن ويل دورانت گرايش او به مطالعه‌ي تاريخ نيز بيش‌تر شد.

حكيمي از سال 1348 تا 1352 در دانشسراي عالي( دانشگاه تربيت معلم) به تحصيل در رشته‌ي آموزش زبان انگليسي پرداخت. در آن زمان به مطالعه‌ي آثار آيت ‌الله طالقاني و مهندس بازرگان علاقه‌مند شد و در جلسه‌هاي مذهبي آنان شركت مي‌كرد. هر زمان كه دكتر علي شريعتي در حسينيه‌ي ارشاد سخراني مي‌كرد، حكيمي از شنوندگان سخنان او بود. او هم‌چنان به پژوهش‌هاي مذهبي خود ادمه مي‌داد تا اين كه تصميم گرفت پس از پايان دوره‌ي كارشناسي زبان انگليسي، به قم برود و در كنار تدريس زبان در دبيرستان‌هاي آن شهر، از درس برخي از استادان حوزه‌ي علميه‌ي قم بهره‌مند شود و همين كار را نيز كرد.

حكيمي تحصيل در حوزه علميه و استفاده از درس‌هاي حوزوي را يكي از  فرصت‌هاي پربار زندگي خود مي‌داند. او پيوسته در جلسه‌هاي ديني گوناگون شركت مي‌كرد و بهره مي‌برد. دسترسي به دو كتابخانه‌ي بزرگ آيت الله مرعشي و دارالتبليغ اسلامي نيز فرصت مطالعه‌ي بيش‌تر را پيرامون تاريخ اسلام برايش فراهم كرد. او هر روز پس از پايان كار خود در دبيرستان پسرانه‌ي شهريار و دخترانه‌ي پروين اعتصامي و آذرميدخت به آن كتابخانه‌ها مي‌رفت و به مطالعه مي‌پرداخت. در همان دوران بود كه به پيشنهاد آيت‌ الله شهيد بهشتي به آموزش زبان انگليسي به طلبه‌ها در مدرسه‌ي فيضيه پرداخت و آن را تا دو سال ادامه داد.

در همان سال‌ها بود كه يكي از ناشران از او خواست كه تاريخ تمدني ويژه‌ي نوجوانان و جوانان بنويسد كه بر پايه‌ي نهضت پيامبران نيز باشد. حكيمي براي آماده‌سازي آن كتاب بيش از 4 سال به مطالعه و فيش‌برداري پرداخت و پيرامون‌ نخستين تمدن‌هاي بشري، سومر، بابل، مصر، يونان و روم باستان و دين‌ها و آيين‌هاي گوناگون مطالعه كرد. او آن پژوهش‌ها را حتي در سه سالي كه در انگليس و آلمان بود، ادامه داد. سرانجام، مجموعه تاريخ تمدن خود را كامل كرد و نخستين ويرايش آن به سال 1360 به چاپ رسيد.

حكيمي از سال 1351 در مجله‌هاي مكتب اسلام، نسل جوان، نسل نو، مكتب تشيع و پيام شادي داستان‌هايي با مفاهيم ديني مي‌نوشت كه با استقبال نوجوانان رو به رو شد. داستان‌هاي سوگند مقدس، طاغوت، دلاوران عصر شب، سلحشوران علوي، شهداي فخ، سرودهاي رهايي، نقاب‌داران جوان، وجدان، مسلمان شجاع و اشراف‌زاده‌ي قهرمان از آن جمله‌اند.

حكيمي پس از انقلاب اسلامي مدتي را در جايگاه معاونت دفتر انتشارات كمك آموزشي خدمت كرد و پس از شركت در كلاس‌هاي آموزش ويراستاري انتشارات سمت، از سال 1362 تا 1365 به عنوان ويراستار كتاب‌هاي درسي علوم انساني دفتر تاليف كتاب‌هاي درسي به كار پرداخت و نزديك 62 كتاب درسي را ويرايش كرد. در اين زمان رياست كتابخانه‌ي سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي درسي را نيز بر عهده داشت. حكيمي از سال 1365 به سازمان آموزش كودكان و دانش‌آموزان استثنايي رفت و سرپرستي واحد مطالعات و انتشارات آن سازمان را بر عهده گرفت. او طي 2 سال فعاليت در آن سازمان علاوه بر ويرايش كتاب‌ها آن سازمان،  چند كتاب، از جمله دو كتاب براي كودكان و دانش‌آموزان استثنايي، ترجمه كردند.

حكيمي از سال 1366 در مدرسه‌ي نابينايان خزائلي به آموزش زبان انگليسي، ادبيات و تاريخ پرداخت. از سال 1367 به تربيت معلم تهران رفت و به آموزش روش تحقيق و مرجع‌شناسي به دانشجويان مركز تربيت معلم تهران پرداخت. او از سال 1375 به عنوان معلم اعزامي به امارات متحده‌ي عربي رفت و 2 سال را در مدرسه‌هاي ايرانيان در دبي و شارجه به آموزش پرداخت. او در مهرماه 1377 پس از بازگشت از امارات بازنشسته شدند و از آن زمان بر فعاليت‌هاى پژوهشي و نگارشي خود بيش از پيش افزودند.

پژوهش‌هاي پيوسته‌ي حكيمي در زمينه‌ي تاريخ اسلام و زندگاني حضرت محمد(ص) و خاندان پاكش باعث شد كه او بتواند مقاله‌هاي بسياري در اين زمينه‌ها در نشريه‌هاي گوناگون به چاپ برساند. او در سال 1382 به خاطر نگارش ده‌ها مقاله و چاپ دو كتاب پيرامون زندگاني امام حسين(ع) و قيام عاشورا، به عنوان خادم فرهنگ عاشورا شناخته شد و لوح تقدير از وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي دريافت كرد. او در پنجمين جشنواره‌ي شهيد رجايي نيز به عنوان پيشكسوت برگزيده‌ي ملي در محور هنري و ادبي شناخته شد و از رياست جمهوري لوح تقدير دريافت كرد.

 فهرست آثار

حكيمي از پركارترين نويسندگان كتاب كودك و نوجوان است. برخي از آثار او، مانند مجموعه‌ي 22 جلدي تاريخ تمدن ويژه‌ي نوجوانان و داستان‌هايي از زندگاني امبركبير از شمارگان بالايي برخوردار شده‌اند.  كتاب پرواز به سوي سرزمين آزادي به عربي و كتاب وجدان به زبان بوسنيايي ترجمه شده است. گزيده‌اي از آثار تاليفي و ترجمه‌اي او فهرست شده است.

اسلام و تاريخ اسلام

1. سيره و شخصيت حضرت محمد(ص). شركت سهامي انتشار، چاپ اول، 1361 

2. نگاهي زندگاني پيشواي آزادگان حضرت امام حسين(ع). انتشارات موسسه‌ي اميرالمومنين قم، چاپ چهاردهم، 1367

3. زندگاني حضرت زينب(س). انتشارات موسسه‌ي اميرالمومنين قم، چاپ دوزادهم، 1371

4. اسلام و مساله گرسنگي. نشر جهان‌آرا، چاپ اول، 1358، چاپ دوم، 1359

5. شهداي فخ. نشر جهان‌آرا، چاپ اول، 1353

6. سلحشوران علوي. دارالتبليغ اسلامي، چاپ اول، 1357

7. داستان‌هايي از زندگي حضرت محمد(ص). نشر نامك، چاپ اول، 1374

8. داستان‌هايي از زندگي امام حسين(ع). نشر نامك، چاپ اول، 1381

9.. داستان‌هايي از زتندگي امام سجاد(ع). نشر نامك، چاپ اول، 1379

10. داستان‌هايي از زندگي امام علي(ع). نشر نامك، چاپ اول، 1375

11. داستان‌هايي از زندگي حضرت فاطمه(س). نشر نامك، چاپ اول،1380

12. علي(ع) انسان كامل. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ دوم، 1380

داستان ديني

1. وجدان. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1368، چاپ هجدهم، 1378

2. به سوي ساحل. انتشارات اميرالمومنين، چاپ اول، 1362، چاپ هشتم، 1365 

3. داستان‌هاي آموزنده براي كودكان. انتشارات اميد، چاپ اول، 1352، چاپ دوم، 1362 

4. پيام‌آور محبت. انجام كتاب، چاپ اول، 1365، چاپ دوم، 1367 

5. عبدالله دريايي و عبدالله زميني. فرجام كتاب، چاپ اول، 1365، چاپ دوم، 1367 

6. طاغوت. انتشارات جهان‌آرا، چاپ اول، 1365، چاپ پنجم، 1362 

7. سروده‌هاي رهايي. انتشارات جهان‌آرا، چاپ اول، 1356، چاپ پنجم، 1362 

8. پيكار سرنوشت. انتشارات جهان‌آرا، چاپ اول، 1357، چاپ پنجم، 1362 

9. در سرزمين يخبندان. انتشارات اميد، چاپ اول، 1353، چاپ پنجم، 1365 

10. فرار از ظلمت. انتشارات اميد، چاپ اول، 1362، چاپ پنجم، 1365 

11. غرور و قدرت. انتشارات اميد، چاپ اول، 1361، چاپ سوم، 1362 

12. فلسطين آزاد مي‌شود. انتشارات شفق، چاپ اول، 1354، چاپ هفتم، 1365

13. سوگند مقدس. دارالتبليغ اسلامي، چاپ اول، 1355، چاپ دوزادهم از انتشارات اميد، 1367 

14. پرواز به سوي سياره‌ي آزادي. انتشارات اميد، چاپ اول، 1361، چاپ دوزادهم، 1365

15. قهرمان كيست. انتشرات شفق، چاپ اول، 1360، چاپ پنجم 1365

16. مسلمان شجاع. نشر جهان‌آرا، چاپ اول، 1358، چاپ دوم، 1361 

17. نقاب‌دار جوان. انتشارات قلم، چاپ اول، 1364، چاپ پنجم، 1365 

18. اشراف زاده‌ قهرمان. انتشارات انجام كتاب، چاپ اول، 1365، چاپ پنجم، 1363

تاريخي و سياسي

1. تاريخ تمدن يا داستان زندگي انسان(مجموعه 22 جلدي تاريخ براي نوجوانان). شركت سهامي انتشار، چاپ شانزدهم، 1383

2. همراه با سياحان، جهان‌گردان و مسافران تاريخ. نشر آرون، چاپ اول، 1382

3. داستان‌هايي از زندگي اميركبير. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ سي و هفتم، 1384

4. بحران‌هاي عصر ما(حوادث قرن 19 و 20 ميلادي). انتشارات اميركبير، چاپ سوم 1377

5. ناپلئون بناپارت. انتشارات اميركبير، چاپ اول، 1367، چاپ سوم، 1377 

6. ايران در عصر ناصرالدين‌ شاه. شركت انتشارات قلم، چاپ دوم، 1379

7. از تاريخ بياموزيم. انتشارات خرم، چاپ اول، 1370، چاپ دوم، 1372 

8. هزار و يك حكايت تاريخي(4 جلدي). انتشارات قلم، چاپ ششم، 1379

9. داستان‌هايي از عصر رضاشاه. انتشارات قلم، چاپ اول، 1365، چاپ اسوم 1379

10. سيري در خاطرات سياسي رجال ايران. نشر پيدايش، چاپ اول، 1371

11. كاشفان و سياحان. انجام كتاب، چاپ اول، 1379

12. نگاهي به حوادث تاريخي جهان(دو جلد). انتشارات مفيد، چاپ اول، 1356، چاپ دوم، 1361 

13. نهضت‌هاي آزادي‌بخش آفريقا. انتشارات نسل جوان قم، چاپ اول، 1358

14. ريشه‌هاي ما زنده‌اند: داستان مردم فلسطين(5 جلدي). انتشارات اميد، چاپ اول، 1358، چاپ سوم، 1362 

15. غرب بيمار است. دارالتبليغ اسلامي، چاپ اول، 1352

16. ديدني‌هاي جهان. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1370

17. ماشين قدرت و اختناق. انتشارات اميركبير. چاپ اول، 1365 ، چاپ دوم، 1366

18.آشنايي با شخصيت شهيد مدرس. انتشارات اميد، چاپ اول، 1358

19. يادداشت‌هايي در بين راه. انتشارات اميد، چاپ سوم، 1358

20. لطيفه‌هاي سياسي. نشر خرم، چاپ اول، 1370، چاپ سوم، 1373

21. خودروشنفكربيني. نشر تبليغ، چاپ اول، 1361، چاپ دوم، 1364 

22. زنجيرها. انجام كتاب، چاپ اول، 1358، چاپ پنجم، 1366 

23. با پيشگامان آزادي: دكتر مصدق. انتشارات قلم، چاپ دوم، 1383

24. با پيشگامان آزادي: علامه دهخدا. انتشارات قلم، چاپ اول، 1383

25. با پيشگامان آزادي: سيد عبدالحسين لاري. انتشارات قلم، چاپ اول، 1383

26. رودخانه خروشان عشق: زندگي‌نامه دكتر فاطمي. انتشارات قلم، چاپ دوم، 1384

27. راه بازرگان. انتشارات قم، چاپ اول، 1383

علمي

1. انسان، ميكروسكوپ‌ها، موجودات زنده. فرجام كتاب، چاپ اول، 1371، چاپ سوم، 1374 

2. شگفتي‌هاي جهان حيوانات. انجام كتاب، چاپ اول، 1369 

3. اختراعات بزرگ. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1370، چاپ سوم، 1373 

4. دانشمندان بزرگ. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1370، چاپ سوم، 1373  

5. انسان و الكترونيك. دارالتبليغ اسلامي، چاپ اول، 1352

6. شگفتي‌هاي جهان پرندگان. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1369، چاپ سوم، 1373  

7. بدن انسان. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1379

8. هزار و يك پرسش و پاسخ علمي(دوره‌ي 6 جلدي). انتشارات قلم، چاپ اول، 1376، چاپ هشتم، 1381 

9. شناخت بيماري‌ها. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1371، چاپ پنجم، 1378 

10. حس ششم. نشر خرم، چاپ اول، 1371

11. شگفتي‌هاي جهان خلقت. انجام كتاب، چاپ اول، 1370، چاپ سوم، 1374 

12. هنر زندگي. انتشارات ولي عصر، چاپ اول، 1382، چاپ دوم، 1383 

13. زرافه. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1370

14. خزندگان. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1371

15. شگفتي‌هاي دريا. انجام كتاب، چاپ اول، 1374

16. شگفتي‌هاي آسمان. انجام كتاب، چاپ اول، 1374

كليات و ادبيات

1. ماخذشناسي و روش تحقيق. تربيت معلم بلال حبشي، چاپ اول، 1379

2. دانش‌نامه نوين براي كودكان و نوجوانان(دوره‌ي چهار جلدي). دفتر نشر فرهنگ اسلامي. چاپ اول، 1370، چاپ سوم، 1374 

3. دانش‌نامه علوم و هنر(دوره‌ي 2 جلدي). نشر حرير، چاپ اول، 1382

4. جهان‌بيني و حكمت فردوسي. دفتر نشر فرهنگ اسلامي. چاپ اول، 1370، چاپ سوم، 1374 

5. مباني ادبيات كودك و نوجوان(دوره‌ي 3 جلدي). نشر اردن، چاپ اول، 1382، چاپ سوم، 1384 

6. ادبيات كودك و نوجوان. دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ اول، 1363

7. در مدرسه‌ي مولانا. انتشارات قلم، چاپ سوم، 1383

8. در مدرسه‌ي حكيم توس. انتشارات قلم، چاپ سوم، 1383

9. در مدرسه‌ي پير نيشابور. انتشارات قلم، چاپ دوم، 1382

10. در مدرسه‌ي سعدي شيرازي. انتشارات قلم، چاپ دوم، 1382

11. در مدرسه‌ي ناصر خسرو قبادياني. انتشارات قلم، چاپ اول، 1383

12. در مدرسه‌ي علامه اقبال لاهوري. انتشارات قلم. چاپ اول، 1381

تعليم و تربيت

1. آموزش و پرورش خودكامگان. شركت سهامي انتشار، چاپ سوم، 1379 

2. آموزش كودكان نابينا. آموزشگاه خزائلي، 1368

3. كودك و نوجوان(مجموعه‌ي پنج جلدي). انتشارات انجام كتاب، چاپ اول، 1359، چاپ پنجم، 1363 

4. تعليم و تربيت دبستان و قبل از دبستان. نشر مجد، چاپ اول، 1373

مقاله‌هاي حكيمي در جزيره‌ي دانش

1. محمد(ص) در دانش‌نامه‌ي جزيره

2. ميرزا حسن رشديه، بنيان‌گذار مدرسه‌هاي نوين در ايران

3. ناصرخسرو قبادياني در دانش‌نامه‌ي جزيره

4. دكتر محمد مصدق در دانش‌نامه‌ي جزيره

مقاله‌هاي حكيمي در نشريه‌هاي ديگر

پس از انقلاب اسلامي مقاله‌ها و گفت و گوهاي بسياري از محمود حكيمي در نشريه‌هاي گوناگون در زمينه‌ي تاريخ اسلام، زندگاني ائمه‌ي اطهار، تعليم و تربيت و علوم و هنر به چاپ رسيده است. برخي از آن نشريه‌ها عبارت اند از: ماهنامه‌ي آموزش و پرورش(مهر و اسفند 1358)، معلم و خانواده(آبان و دي 1358)، هفته‌نامه‌ي آيينه(29 خرداد 1375)، روزنامه‌ي خرداد(30 مرداد 1378)، فصلنامه‌ي ادبي شاهد(آذر 1375)، روزنامه‌ي همشهري(21 دي 1380)، كتاب هفته(29 خرداد 1375، 15 شهريور 1379، 29 خرداد 1380، 3 دي 1380، 28 ارديبهشت 1381، 25 آبان 1381، 23 ارديبهشت، 1382، 22 فروردين، 1383)، روزنامه‌ي جام جم، اعتماد ملي و همشهري در سال‌هاي 1384 و 1385 و بسياري ديگر. برخي از نوشته‌هاي حكيمي و نوشته‌هايي كه پيرامون شخصيت او در نشريه‌هاي گوناگون منتشر شده است:

1. حكيمي از نگاه محمدرضا سرشار

2. وزير روزنامه‌نگار: نگاهي به تاريخ مطبوعات ايران

3. قيام تحريم تنباكو و مقدمات مشروطيت

4. پنج روحاني مشروطه‌خواه

5. محلاتي، چشم و چراغ حوزه ميرزاي شيرازي

6. روحانيون مشروطه‌خواه: آيت الله محمدكاظم خراساني

7. ناييني، پرچمدار بزرگ آزادي و كرامت انساني

8. دفاع از آبرو و اموال مسلمين از اهم واجبات است

9. شليك بر ملت به منزله‌ي اطاعت از يزيد است