پس از 141 سال پژوهشگران گزارش كردند كه سرانجام يكي از ژن‌هايي را كه كشيش اتريشي گرگور مندل در آزمايش‌هاي پيشگامانه‌ي خود بررسي كرد، شناسايي كرده‌اند؛ همان آزمايش‌هايي كه به بنيان‌گذاري قانون‌هاي بنيادي ژنتيك انجاميد و ژن‌ تعيين‌كننده‌ي رنگ دانه‌ي نخود در آن‌ها اهميت زيادي داشت.

يك گروه پژوهشي توالي ژني را شناسايي كرده است كه در چند گونه نخود مشترك است و باعث مي‌شود كه يك مولكول رنگيزه‌اي سبزرنگ تجزيه شود و دريافتند كه اين توالي با ژن مورد نظر مندل همخواني دارد. اين سومين ژن از هفت ژن مندل است كه پژوهشگران از آغاز دهه‌ي 1990 ميلادي، يعني پيش از آغاز به كار طرح ژنوم جاندران، كار شناسايي آن‌ها را آغاز كردند.

اگر تا كنون در يك كلاس زيست‌شناسي بوده‌ايد، ممكن است تصوير چهره‌ي مندل را نزديك گياهان نخود به ياد آوريد كه از نظر رنگ(سبز يا زرد) و شكل دانه(چروكيده يا صاف) و بلندي و كوتاهي ساقه با هم تفاوت دارند. او با محاسبه‌ي نسبت اين صفت‌ها در چند نسل از گياهان نخود دريافت كه اين ويژگي‌ها از عامل‌ها دوتايي بر مي‌خيزد كه اكنون آن‌ها را ژن مي‌ناميم. همچنين، دريافت كه اين عامل‌ها دوتايي به طور تصادفي بين زادگان تقسيم مي شوند و جورشدن آن‌ها از يكديگر مستقل است.

اما پژوهشگران هرگز دراين انديشه نبودند كه توالي ژن مندلي رنگ دانه را روشن كنند، زيرا ژنوم نخود به اندازه‌اي بزرگ است كه به چنگ آوردن اين توالي بسيار دشوار است. پژوهشگران مي‌خواستند توالي ژني را شناسايي كنند كه باعث مي‌شود گونه‌اي از چمن(Festuca pratensis) در خشكي و ديگر شرايط نامساعد همچنان سبز بماند. آن‌ها دريافته بودند كه اين چمن به اين دليل سبز مي‌ماند كه توان شكستن رنگيزه‌ي سبز را ندارد.

خوشبختانه گياه فستوكا و گياه برنج از نظر ژنتيكي بسيار مانند هم هستند و ژنوم برنج نيز تعيين توالي شده است. از اين رو، پژوهشگران با مقايسه‌ي ژنوم اين دوگياه توانستند قطعه‌اي از كروموزم فستوكا را شناسايي كنند كه ژن مرتبط با تخريب نشدن رنگيزه‌ي سبز در آن است. هنگامي كه آن‌ها اين قطعه از ژنوم فستوكا را به گياه آرابيدوپسيس(Arabidopsis thaliana) وارد كردند، دريافتند كه اين گياه نيز سبزي خود را از دست نمي‌دهد. سپس، نشان دادند اين قطعه از ژنوم با همان ژن مندلي سبزي دانه ارتباط دارد. گزارش اين پژوهش در مجله‌ي Science چاپ شده است.

منبع:

ScientificAmerican.com, January 05, 2007