پس از 141 سال پژوهشگران گزارش کردند که سرانجام يکى از ژن‌هايى را که کشيش اتريشى گرگور مندل در آزمايش‌هاى پيشگامانه‌ى خود بررسى کرد، شناسايى کرده‌اند؛ همان آزمايش‌هايى که به بنيان‌گذارى قانون‌هاى بنيادى ژنتيک انجاميد و ژن‌ تعيين‌کننده‌ى رنگ دانه‌ى نخود در آن‌ها اهميت زيادى داشت.

يک گروه پژوهشى توالى ژنى را شناسايى کرده است که در چند گونه نخود مشترک است و باعث مي‌شود که يک مولکول رنگيزه‌اى سبزرنگ تجزيه شود و دريافتند که اين توالى با ژن مورد نظر مندل همخوانى دارد. اين سومين ژن از هفت ژن مندل است که پژوهشگران از آغاز دهه‌ى 1990 ميلادى، يعنى پيش از آغاز به کار طرح ژنوم جاندران، کار شناسايى آن‌ها را آغاز کردند.

اگر تا کنون در يک کلاس زيست‌شناسى بوده‌ايد، ممکن است تصوير چهره‌ى مندل را نزديک گياهان نخود به ياد آوريد که از نظر رنگ(سبز يا زرد) و شکل دانه(چروکيده يا صاف) و بلندى و کوتاهى ساقه با هم تفاوت دارند. او با محاسبه‌ى نسبت اين صفت‌ها در چند نسل از گياهان نخود دريافت که اين ويژگي‌ها از عامل‌ها دوتايى بر مي‌خيزد که اکنون آن‌ها را ژن مي‌ناميم. همچنين، دريافت که اين عامل‌ها دوتايى به طور تصادفى بين زادگان تقسيم مى شوند و جورشدن آن‌ها از يکديگر مستقل است.

اما پژوهشگران هرگز دراين انديشه نبودند که توالى ژن مندلى رنگ دانه را روشن کنند، زيرا ژنوم نخود به اندازه‌اى بزرگ است که به چنگ آوردن اين توالى بسيار دشوار است. پژوهشگران مي‌خواستند توالى ژنى را شناسايى کنند که باعث مي‌شود گونه‌اى از چمن(Festuca pratensis) در خشکى و ديگر شرايط نامساعد همچنان سبز بماند. آن‌ها دريافته بودند که اين چمن به اين دليل سبز مي‌ماند که توان شکستن رنگيزه‌ى سبز را ندارد.

خوشبختانه گياه فستوکا و گياه برنج از نظر ژنتيکى بسيار مانند هم هستند و ژنوم برنج نيز تعيين توالى شده است. از اين رو، پژوهشگران با مقايسه‌ى ژنوم اين دوگياه توانستند قطعه‌اى از کروموزم فستوکا را شناسايى کنند که ژن مرتبط با تخريب نشدن رنگيزه‌ى سبز در آن است. هنگامى که آن‌ها اين قطعه از ژنوم فستوکا را به گياه آرابيدوپسيس(Arabidopsis thaliana) وارد کردند، دريافتند که اين گياه نيز سبزى خود را از دست نمي‌دهد. سپس، نشان دادند اين قطعه از ژنوم با همان ژن مندلى سبزى دانه ارتباط دارد. گزارش اين پژوهش در مجله‌ى Science چاپ شده است.

منبع:

ScientificAmerican.com, January 05, 2007