خود فلمينگ نيز اغلب بر نقش شانس در کار خود تاکيد کرده است . وى با وجود کسب جوايز و افتخارات بى شمار با فروتنى به ديگران يادآورى مى کرد که : من پنى سيلن را اختراع نکرد ه ام طبيعت آن را اختراع کرده است و من فقط بر حسب اتفاق آن را کشف کردم . اين نوع نگرش باعث پنهان ماندن حجم قابل ملاحظه اى از فعاليت هاى علمى شده است که به شناسايى کارايى پنى سيلين به عنوان يک داروى ضد باکترى انجاميدند. بدون تلاش هاى قابل تقدير چندين محقق که مشاهده اوليه فلمينگ را دنبال کردند , بدون شک پنى سيلين يک کشف علمى بزرگ نمى شد .

فلمينگ نخستين دانشمندى نبود که اثرات ضد باکترى کپک را مشاهده کرد . در سال 1871 جوزف ليستر ، بنيانگذار ضد عفونى در جراحى ، دريافت کپک هاى موجود در يک نمونه ادرار از رشد باکترى ها جلوگيرى مى کنند. در سال 1875 جان تيندال به جامعه رويال لندن گزارش کرد که نوعى Penicillium باعث نابودى باکترى ها مى شود. در 1877 لويى پاستور و جولس جوبرت مشاهده کردند که ميکرو ب هاى هوازى مى توانند از رشد باسيل سياه زخم در نمونه ادرارى که پيش تر ضدعفونى شده بود ، جلوگيرى کنند .

در سال 1897 ارنست داچسن پايان نامه دکتراى خود را درباره رقابت تکاملى ميان ميکرو ب ها به پايان رساند. پايان نامه او روى بر هم کنش بين E.Coli و Penicillium glaucum متمرکز شده بود. او گزارش کرد چگونه اين کپک باکترى ها را در محيط کشت از بين مى برد . به علاوه , چند جانور را به طور همزمان با اين کپک و مقدار کشنده اى از باسيل تيفوئيد آلوده کرد و نشان داد کپک از ابتلاى آن ها به تيفوئيد جلوگيرى مى کند. داچسن قصد داشت تحقيقات بيش ترى در اين زمينه انجام دهد , اما پس از اخذ مدرک خود به ارتش پيوست و پيش از آن که به دنياى پژوهش باز گردد ، بر اثر بيمارى سل جان باخت.

فلمينگ ابتدا در سال 1928 عمل ضد باکترى پنى سيلين را مشاهده کرد . با وجود اين , بررسى هاى بالينى را در اين زمينه آغاز نکرد . به علاوه او تا س ا ل 1940 , از پنى سيلين به عنوان دارويى مفيد براى درمان عفونت هاى انسان ى دفاع نمى کرد . شايد جذاب ترين بخش داستان کشف پنى س ى ل ى ن به عنوان دارويى جادويى ، رويدادهايى باشند که طى اين وقفه 20 ساله , رخ دادند.

فلمينگ در سال 1928 در پى عوامل ضد باکترى بود و قابليت پنى سيلين را در اين زمينه مورد بررسى قرار داد. او دريافت که پنى سيلين براى جانوران سمى نيست و گلبول سفيد نيز آسيب نمى رساند . به علاوه دريافت که اگر پنى سيلين از راه دهان مصرف شود , جذب نمى شود و اگر به فرد تزريق شود. پيش از آ ن که بتواند اثرات خود را بر جاى گذارد از طريق ادرار دفع مى شود . بنابراين از نظر او توان ضد باکترى پنى سيلين در مقايسه با ضد عفونى کننده ها ى مرسوم محدود بود.

فلمينگ پس از اين آ ازمايش ها به ارزش پنى سيلين براى مطالعه روى باکترى هاى پى برد . همان طور که مى دانيد پنى سيلين از رشد گونه هاى خاص ى از باکترى ها جلوگيرى مى کند. بنابراين به محقق امکان کشت گزينشى گونه هاى ديگرى از باکترى ها ( از جمله باکترى هايى که باعث آنفولانزا آکنه و سياه سرفه مى شوند ) را مى دهد . تا دهه 1930 از پنى سيلين فقط به همين منظور استفاده مى شد . البته پنى سيلينى که در اين دوره تهى مى شد ناخالص و فقط براى همين هدف مناسب بود و براى نابودى يک عفونت حاد در انسان به اندازه کافى قدرت نداشت . در اين دوران فلمينگ تحقيقات خود را روى دسته ديگرى از مواد ضد باکترى به نام سولف و نام ا يد متمرکز کرد.

نقش پنى سيلين براى درمان عفونت هاى انسان در آ زمايشگاه ديگرى پى گيرى شد که هووارد فلورى آ ن را اداره مى کرد . در سال 1938 يکى از همکاران فلورى به نام ارنست چاين به منظور شناخت ن بهتر نحوه عملکرد عوامل ضد باکترى طبيعى ، تحقيقات خود را آ غاز کرد . وى سه ماده ضد باکترى طبيعى از جمله پنى سيلين را برگزيد . مقاله فلمينگ ، که در سال 1929 منتشر شده بود ، سرنخ هايى به دست او داده بود .

تا سال 1939 چاين و فلورى آ زمايش هاى مقدماتى را براى سنجش توان درمانى پنى سيلين آ غاز کردند . اما آنان نمى توانستند اين مساله را به راحتى بيازمايند ؛ توليد و خالص سازى پنى سيلين مشکل بود. فلورى نتوانست هزينه اين کار را تامين کند. از طرف دى گ ر در آ ن سال ها جنگ جهانى دوم به اوج خود رسيده بود و براى تحقيق ى که اساس آن را هنوز حدس و گمان تشکيل مى داد بودجه اضافى در دسترس نبود .

سرانجام اواخر سال 1939موسسه راکف ل ر امريکا هزينه اين کار را تام ى ن کرد . آنان دز اواسط سال 1940 به اندازه کافى پودر پنى سيلين در اختيار داشتند تا آزمايش هاى خود را روى موش ها انجام دهند . پنى سيلين از مرگ چند موش که با مقادير مرگبارى از استرپتوکوک کشنده آلوده شده بودند ، جلوگيرى کرد . بنابراين ، آنان آ زمايش ها را تکرار کردند و سپس براى به دست آوردن مقدار مناسب پنى سيل ى ن براى تزريق و دفعات آ ن ، تلاش خود را آ غاز کردند.

براى آن که پنى سيلين براى جلوگيرى از عفونت در انسان نيز موثر باشد مقدار آن در مقياس وزنى بايد 3 هزار برابر آن چه باشد که در موش استفاده شد . محققان براى کشت کپک در مقياس وسيع از تعداد زيادى قوطى بيس کو ئيت استفاده کردند . ستون هاى کروماتوگرافى امکان تخليص را فراهم ساختند و به اين ترتيب با تلاش يک گروه تحقيقاتى مرکب از دوپرفسور , پنج دانشجوى مقاطع تکميلى و ده دستيا ر که چند ماه همه روزهاى هفته را مشغول فعاليت بودند ، پنى سيلين خالص و به مقدار کافى براى درمان شش بيمار تهيه شد .

پس از اين که کارايى پنى سيلين در درمان عفونت ها بين سال هاى 43-1942 به طور کامل به اثبات رسيد ، توليد تجارى آن آغاز شد . درابتدا شرکت هاى دارويى هر ماه فقط توان توليد پنى سيلين مورد نياز براى 200 بيمار را داشتند . دو سال بعد شرکت هاى داروسازى امريکا توانستند هر ماه براى درما ن 250 هزار بيمار دارو عرضه کنند .

دانشمندان ز ى ادى از جمله فلمينگ بر اين باور بودند که شناسايى ساختمان شيميايى پنى سيلين به شميدانان امکان مى دهد اين ماده را به مقدارى که از نظر اقتصادى به صرفه باشد ، به طور مصنوعى توليد کنند. اما پس از تعيين ساختمان شيميايى پنى سيلين مشخص شد هزينه توليد مصنوعى آن به اندازه استخراج آ ن از کپک است . امروزه اين دارو به صورت نيمه مصنوعى تهى مى شود .

در سال 1945 فلمينگ ، چاين و فلورى به خاطر تلاش براى شناسايى و معرفى دارويى که جان بسيارى از سربازان را در جريان جنگ جهانى نجات داد به طور مشترک جايزه نوبل پزشکى دريافت کردند . آگاهى از تلاش هاى آنان به ما ياد آ ورى مى کند که :

1-کشفيات علمى حاصل تلاش محققانى ا ند که سال هاى زيادى از عمر خويش را صرف پى گيرى مشاهداتشان مى کنند ؛ مشاهداتى که خيلى ها با آن روبه رو مى شوند اما به سادگى از کنارشان مى گذرند .

2-کشف پنى سيلين يک اتفاق شانسى نبود . محققان زيادى از اثرات کپک بر محيط کشت باکترى ها آ گاه بودند اما فلمينگ مشاهده خود را پى گير ى کرد . چاين و فلورى نيز با پشتکار خود راه را براى عرضه آن در داروخانه ها هموار کردند.

3-دانش فراتر از آن چيزى است که چشم مى بيند . هميشه بايد براى پى گيرى مشاهدات آ ماده بود . فلمينگ پديده اى شانسى را دنبال کرد که حتى همکارانش براى آن اهميتى قائل نبودند او حتى نتيجه نهايى مهم آن را نيز حدس نمى زد.

منبع:

by Douglas Allchin Penicillin and Chance SHiPS Resource Center