گاليله، بزرگترين فرزند خانوادهي سرشناسي بود كه در گذشته ثروت و نفوذ بسياري داشت، ولي در دوران نشو و نمو گاليله دچار فقر وتنگدستي شده بود. او تا يازده سالگي در خانه آموزش ديد. پدر كه نوازنده دربار بود و با اميران و اشراف نشست و برخاست داشت، خودش او را آموزش ميداد و گاهي نيز از معلمان خصوصي كمك ميگرفت. گاليله، نواختن عود و چنگ را تا سر حد استادي آموخت و در فن موسيقي از پدر پيشي گرفت. در همهي دوران زندگي، نواختن عود براي او همراه با لذت و آرامش بود. گاليله در دوازده سالگي تحصيلات ابتدايي خود را در صومعهاي در سي كيلومتري شرق فلورانس آغاز كرد. روش زندگي در صومعه، به اندازهاي در نظر گاليله خوشايند آمد كه در پانزده سالگي جامهي طلبگي بر تن كرد، ولي پدرش كه از اين وضع ناراضي بود، او را به بهانه درمان عفونت چشم از صومعه بيرون برد. چشم درد گاليله واقعي بود. او را براي معالجه، نزد پزشك بردند، اما قصد اصلي پدر اين بود كه پسرش ديگر به آن صومعه بازنگردد. پدر گاليله مايل بود پسر بزرگش شغلي پردرآمد و آبرومند داشته باشد. او ميخواست گاليله نيز مانند نياي مشهور و ثروتمندش، پزشك شود. به همين جهت در سال ۱۵۸۱ ميلادي، گاليله به دستور پدرش به عنوان دانشجوي پزشكي در دانشگاه پيزا نامنويسي كرد. گاليله در دانشگاه به عنوان دانشجويي خودسر و خردهگير معروف شد كه با استادان خود بحث و مناظره ميكرد و نظريات ارسطو را به چالش ميكشيد. در سال ۱۵۸۳ ميلادي، هنگامي كه گاليله سال دوم پزشكي را ميگذراند، برحسب تصادف، سخنراني استاد رياضي مجربي را شنيد. او سراپا مجذوب سخنان استاد شد. اين نخستين برخورد واقعي گاليله با رياضيات بود. پس از آن، در برابر كلاس رياضيات استاد مورد علاقهاش مي ايستاد و به سخنان او با علاقه گوش ميداد. سرانجام، گاليله جزوههاي پزشكي را كنار گذاشت و مطالعهي مثلثات اقليدس را آغاز كرد. گاليلهي جوان، پيشرفت زيادي در رياضيات كرد. از اين رو، مدتي بعد، از پدر خواست تا اجازه دهد پزشكي را رها كند و به تحصيل رياضيات بپردازد. پدر كه ميدانست براي يك رياضيدان فرصتهاي شغلي محدودي وجود دارد، با اين كار مخالفت كرد. ولي گاليله به هر روش كه بود مطالعهي رياضيات را ادامه داد. سرانجام در سال ۱۵۸۵ ميلادي دانشگاه را بدون دريافت مدرك ترك كرد. او با تدريس خصوصي رياضيات و فلسفه طبيعي، امرار معاش ميكرد. اما در سال ۱۵۸۹ بهاندازهاي در رياضيات پيشرفت كرد كه به عنوان استاد رياضيات در دانشگاهي مشغول فعاليت شد كه چهار سال پيش بدون دريافت مدرك آن را ترك كرده بود. اما شيريني اين موفقيت با درگذشت پدر و به ارث گذاشتن كولهباري از بدهي براي گاليله، خيلي زودي به تلخي گراييد. پدر پيش از مرگ، جهيزيه سنگيني براي دخترانش تقبل كرده و حال كه او مرده بود، مسئوليت اين كار بر شانههاي گاليله سنگيني ميكرد. گاليله نتوانست از عهده اين مسئوليت برآيد. به همين جهت هر دو داماد از او شكايت كردند تا اين كه يكي از دوستانش در اين راه به او كمك كرد. اين تجربهي تلخ باعث شد سالها بعد گاليله دو دخترش را به صومعهاي بسپارد تا به اين ترتيب نه آنان به پشتيباني مالي گاليله احتياج داشته باشند و نه گاليله مجبور باشد جهيزيه سنگيني براي آنان بپردازد! گاليله چه در دوران تحصيل و چه در دوران تدريس در دانشگاه، با مشكلات مالي زيادي دست به گريبان بود. در آن زمان، رياضيات رشته تحصيلي مهمي به شمار نميرفت و حقوقي كه يك استاد رياضيات ميگرفت، در مقايسه باحقوق استادان ديگر، بسيار ناچيز بود؛ حقوق سالانهي يك استاد پزشكي هزار كرون، اما حقوق سالانهي يك استاد رياضي فقط شصت كرون بود. تدريس خصوصي به پسران افراد ثروتمند و بانفوذ، بخشي از هزينه زندگي او را فراهم ميكرد. بخش ديگري از درآمد او از نوشتن كتاب و اختراع ابزارهاي ساده، اما سودمند، به دست ميآمد. در سال ۱۹۵۶، گاليله پرگار ويژهي به نام «پرگار هندسي و نظامي» ابداع كرد كه در واقع ابزاري براي محاسبه بود. در دورهاي كه هنوز ماشين حساب اختراع نشده بود، چنين ابزاري كارايي بسيار داشت. به تدريج استقبال از آن پرگار چنان زياد شد كه گاليله صنعتگري را براي ساختن آن استخدام كرد. او پرگار را بهنسبت ارزان ميفروخت، ولي از راه آموزش چگونگي كار آن به خريداران، درآمد خوبي به دست ميآورد. او ميكوشيد تا حد امكان چگونگي كار با آن را مخفي نگه دارد تا بتواند براي آموزش كار با آن، درآمدي كسب كند و پس از سالها كسب درآمد به اين شيوه، دستور كار با اين پرگار را منتشر كرد. به هر حال، او با همهي مشكلاتي كه داشت يك لحظه از كوشش براي روشن ساختن زواياي تاريك دانش بشر كوتاهي نكرد. برگرفته از: كتاب گاليله در ۹۰ دقيقه نوشته: جان و مري گريبين/ترجمهي پريسا همايونروز |