با نزديك‌شدن به مهرماه و آغاز سال تحصيلي جديد جنب و جوش خاصي در افراد جامعه خانواده‌ها، معلمان و اولياي مدرسه، سازمان‌هاي اداري آموزش و پرورش و بسياري از شاغلان و مسئولان ديده مي‌شود و هر يك بنابر مسئوليت و وظيفه‌ي خود مي‌كوشند تا بهتر و بيش‌تر براي اين كار مهم آماده شوند. در اين‌جا به اختصار مسئوليت هر يك از عوامل اثرگذار را يادآور مي‌شويم.

  1. سازمان‌هاي آموزشي

  بر پايه‌ي ‌ قانون اساسي كشور مسئوليت آموزش و پرورش در دوره‌هاي عمومي و متوسطه با وزارت آموزش و پرورش و در دوره‌هاي عالي با وزارت علوم تحقيقات و فناوري است. هر يك از اين سازمان‌ها مسئوليت برنامه‌ريزي آموزشي، برنامه‌ريزي درسي، تهيه‌ي مواد آموزشي، ساختمان و تجهيزات، گرمايش و سرمايش، تربيت معلم و استاد، نگهداري، نوسازي و ايجاد انگيزه در كادر آموزشي و اداري و مواردي ديگر را برعهده دارند.

  اميد آن داريم كه در سال تحصيلي جديد معلمان آموزش ديده كه با ابزارها و روش‌هاي جديد تدريس و آموزش آشنا باشند، از همان آغاز سال، با روحيه‌اي قوي، سالم، اميدوار، در مدارس و كلاس‌هايي كه محكم، زيبا و براي مدرسه ساخته شده باشد حضور يابند و شاهد آن نباشيم كه سقف كلاسي بر سر معلم و دانش‌آموز فرود آيد، يا بخاري مدرسه بدون نفت و گاز بماند و يا آتش‌سوزي در كلاس به وجود آيد.

  هم چنين انتظار داريم كه برنامه‌هاي آموزشي چنان تنظيم شود كه افراد مهارت‌هاي لازم براي اداره‌ي جامعه را در همه‌ي زمينه‌ها به دست آورند و در يك بخش با تراكم و در بخش ديگر با كمبود روبه‌رو نباشيم. برنامه‌ها و كتاب‌هاي درسي را چنان تنظيم كنيم كه كودكان با شوق و رغبت به كلاس بروند و زندگي كنند و دانشجويان به پژوهش تشويق شوند. 

  خوشبختانه اين آمادگي در بسياري از سازمان‌ها و ادارات آموزش و پرورش به چشم مي‌خورد. براي نمونه اين ‌ جانب به دعوت آقاي اكبر پولادي رئيس اداره‌ي آموزش و پرورش منطقه‌ي باغبادران(در لنجان، اصفهان) در جلسه‌اي شركت كردم و در آن جا آماده شدن دبيران منطقه را از راه اجراي برنامه‌هاي آموزشي و انگيزشي و دادن يادبود به هر يك از معلمان ديدم و خوشحال شدم. اين برنامه روز يك شنبه 3/6/87 در اداره‌ي آموزش و پرورش آن شهر برگزار شد.

  2. خانواده

  مسئوليت اوليه و مستقيم نگهداري، پرورش و آموزش فرزندان با خانواده است. گر چه در عصر جديد دولت‌ها بخشي از اين مسئوليت را برعهده دارند، اما دامان مادر است كه بهترين محافظ و پرورش دهنده‌ي كودك است (دامن مادر نخست آموزگار كودك است) و مادر است كه يك حرف و دو حرف بر زبان كودك خود مي‌گذارد تا گفتن بياموزد و دستش را مي‌گيرد و پا به پا مي‌برد تا شيوه‌ي راه‌رفتن فرا گيرد.

  خانواده‌هاي ايراني فرزندان خود را هيچ گاه رها نمي‌كنند و در همه‌ي مراحل تحصيلي و حتي پس از آن در انتخاب شغل، ازدواج، خانه‌ي مستقل همراه فرزندان خود هستند و همواره آماده خدمتند. در آغاز سال تحصيلي اين خانواده است كه از ثبت نام فرزند خود در مدرسه و دانشگاه اطمينان پيدا مي‌كند. آن‌گاه وسايل تحصيلي و رفت و آمد، تغذيه، لباس مناسب را آماده مي‌كند. روحيه‌ي فرزند خود را براي رفتن به مدرسه و آشنا شدن با شرايط جديد تقويت مي‌كند.

  3. معلمان

  از يكي از دوستانم كه دبير است پرسيدم آيا براي سال تحصيلي جديد آماده شده‌ايد؟ و چه كاري كرده‌ايد؟ ايشان در پاسخ گفت:

  الف) سال گذشته متوجه شدم كه برخي از شاگردانم پرسش‌هايي در موضوع رايانه، اينترنت و وسايل الكترونيكي در كلاس مطرح مي‌كنند كه من در پاسخ آن‌ها توانايي لازم را نداشتم. از اين رو در تابستان به طور جدي در اين قسمت كوشيدم، دوره‌هاي آموزشي را گذراندم، كتاب‌هاي خودآموز را خريدم. به پايگاه‌هايي كه به موضوع درسم كمك مي‌كرد آشنا شدم و نشاني اينترنتي آن‌ها را جمع‌آوري كردم.

  ب) با تغييراتي كه در كتاب درسي صورت گرفته بود و پيش از آن نديده بودم آشنا شدم و آن‌ها را در كتاب مشخص كردم كه در كلاس مورد بحث قرار دهم.

  پ) چند جلد كتاب جديد در موضوع درسم منتشر شده بود كه آن‌ها را گر چه گران بود، خريدم و خواندم تا نسبت به مفاهيم و مطالب درسي اطلاعات بيشتري به دست آورم.

  ت) با مدرسه و مدير و ناظم و برنامه‌هاي جديد آن آشنا شدم و از برخي دستور كار‌هاي تربيتي و اجرايي كه رسيده بود باخبر شدم.

  4. يادگيرنده

  خانواده، معلم و مدرسه شرايط يادگيري را فراهم مي‌آورند و چونان ابر و باد و مه و خورشيد و فلك در كارند تا آن كه ياد مي‌گيرد، يعني دانش‌آموز و دانشجو با آسودگي بيش‌تري مشغول يادگيري شود. يادگيرنده نيز بايد خود را آماده‌ي يادگيري كند و موانع موجود از سر راهش را بردارد. آمادگي رواني، عشق به يادگيري و ايجاد زمينه‌ي لازم براي درك و فهم بيشتر لازمه‌‌ي كار دانش‌آموز‌ي است.

   از دانش‌آموز‌ي كه خود را براي رفتن به دبيرستان آماده مي‌كرد پرسيدم براي آغاز سال تحصيلي چه كرده‌اي؟ گفت:

  الف) همه‌‌ي كتاب‌هايم را خريده‌ام. با ورق‌زدن و نگاه‌كردن در فهرست و متن آن‌ها با موضوعاتي كه در هر يك از كتاب‌ها نوشته شده آشنا شده‌ام.

  ب) تاكنون رايانه نداشتم. از پدرم خواستم كه رايانه برايم خريد و من با چگونگي كار با آن آشنا شدم.

  پ) براي برخي از درس‌ها لوح فشرده تهيه شده است. آن‌ها را خريدم و يك بار آن‌ها را ديدم و با موضوع كتاب بيشتر آشنا شدم.

  ت) چون فاصله‌ي منزل تا مدرسه‌ي جديد زياد بود، اين مسافت را چند بار با اتوبوس، با تاكسي و پياده طي كردم و مدت زمان رفت و برگشت را براي برنامه‌ريزي‌هايم مشخص نمودم.

  ث) قفسه‌ي كتاب‌هاي تازه و وسايل مورد نياز سال جديد را از ديگر كتاب‌ها و وسايلم كامل جدا كردم.

  5. سازمان‌هاي وابسته

  در آغاز سال تحصيلي در شهرهاي بزرگ از جمله تهران مسئله‌اي به نام ترافيك مطرح مي‌شود و سازمان‌هاي راهنمايي و رانندگي، نيروي انتظامي، شركت واحد اتوبوسراني و بسياري ديگر هر يك خود را با توجه به مسئوليت‌هايشان آماده مي‌كنند تا امنيت و سرعت رفت و آمد فراهم شود. در سال جديد اميدواريم هر مدرسه و دانشگاه، با برنامه ‌ كار خود را آغاز كند، با برنامه به پيش رود، معلم و محصل سر وقت به كلاس برسند و يك برف و باران ساده  از تشكيل كلاس درس جلوگيري نكند.