دانشنامهي جزيره ميخواهد بزرگترين گنجينهي دانش را به زبان فارسي با نگاه ويژه به تمدن ايراني فراهم كند. اكنون تنها چند مقاله براي آزمايش منتشر شده است كه به زودي بر شمار آنها افزوده ميشود. راهنماييهاي كاربران گرامي را بسيار سودمند ميدانيم. پيام خود را بفرستيد
آرش معروف به كمانگير، از پهلوانهاي باستاني و اسطورهاي ايران است كه در تيراندازي بسيار زبردست و بيمانند بود. او پس از شكست ايرانيان از تورانيان براي تعيين مرز دو كشور تيري را از نقطهي شكست، ساري يا آمل، پرتاب كرد. تير آرش پس از زمان درازي پرواز در آسمان، بر قلهاي در شرق كوههاي خراسان يا بر تنهي درختي در نزديكي مرو فرود آمد. مرز ايران و توران اين گونه تعيين شد، اما پيكر آرش، كه همهي نيروي خود را براي پرتاب آن تير گذاشته بود، پاره پاره شد و او جان خود را در راه ميهن از دست داد.
ابنبطوطه، جهانگرد مسلمان، در سال 703 هجري در شهر طنجه، اكنون درمراكش، به دنيا آمد. او در آغاز جواني سفري را براي زيارت خانهي خدا در مكه آغاز كرد و پس از آن كه بخش زيادي از آسيا را تا چين زير پا گذاشت، در سال 750 هجري به فاس در مراكش بازگشت و گزارش سفرهايش را به ابنجزي، دانشمند اندلسي و نديم سلطان فاس، بازگفت و ابنجزي آنها را به نگارش در آورد. اين كتاب ما را با وضعيت فرهنگي، اقتصادي و سياسي سرزمينهاي اسلامي پس از فروكش كردن يورش مغولها آشنا ميكند.
ابوالقاسم عبيداللهبنعبدالله، مشهور به ابنخردادبه و ابنخرداذبه (300-211 قمري) جغرافيدان نامدار ايراني بود. نياي او در آغاز پيرو دين زردشت بود و سپس اسلام آورد. پدرش فرماندار طبرستان بود و خود به مقام "صاحب بريد و خير" در ايالت جبال رسيد كه خبرگزاري آن روزگار به شمار ميآيد. كتاب جغرافياي ابن خردادبه، المسالك و الممالك(به معني راهها و سرزمينها) شامل فاصلهي دقيق شهرها و اندازهي ماليات هر يك آنهاست. ابنخرددبه در زمينهي تاريخ و موسيقي نيز پژوهشهايي داشته است.
ابن خلدون : ابنخلدون
| تاريخ ارسال: 1/3/1385 | نويسنده: آقاي سيروس غفاريان |
ابنخلدون(808-732 قمري)، سياستمدار، جامعهشناس، انسانشناس، تاريخنگار، فقيه و فيلسوف مسلمان در تونس به دنيا آمد. او آموزشهاي آغازين را را نزد پدرش و علوم ديني، فن شعر، فلسفه و منطق را نزد عالمان تونسي فراگرفت. سپس، در دربار چند امير در فاس و اندلس(اسپانيا) به كار سياسي پرداخت، اما در 42 سالگي به نگارش كتابي پيرامون تاريخ جهان رو آورد كه مقدمهي آن بيش از خود كتاب شناخته شده است. او را از پيشگامان تاريخنويسي به شيوهي علمي و علم جامعهشناسي ميدانند.
ابن سينا شناخته شده با نامهاي ديگري مانند پور سينا، شرف الملك، شيخ الرئيس و اويسنا (Avicenna)، دانشمند، فيلسوف و پزشك ايراني كه از پرآوازهترين دانشمندان دورهي اسلامي در جهان است. در نزديكي بخارا به دنيا آمد و در همدان به خاك سپرده شد. دانشنامهي فلسفي او به نام كتاب شفا و دانشنامهي پزشكي او به نام قانون در پزشكي، از پايههاي نوزايي اروپا به شمار ميآيد. او پژوهشهايي نيز در علوم طبيعي داشت و چگونگي پديدآمدن كوهها را به درستي بيان كرده است.
استان گلستان يكي از استانهاي نوبنياد اما با پيشينهي تاريخي ايران است كه طبيعت چشمنواز آن، مردماني با زبان و فرهنگ گوناگون را در خود جاي داده است. اين استان تا سال 1376 بخشي از استان مازندران بود، اما در آن سال به صورت استاني مستقل درآمد و شهرستان گرگان به عنوان مركز آن برگزيده شد. از شمال به كشور تركمنستان، از جنوب به استان سمنان، از غرب به استان مازندران و از شرق به استان خراسان شمالي ميرسد. بيش از 5/1 ميليون نفر در اين استان زندگي ميكنند كه بيشتر آنان كشاورزند.
افغانستان يكي از كشورهاي آسياي ميانه است كه از غرب به ايران، از جنوب و شرق به پاكستان و از شمال به تركمنستان، ازبكستان و تاجيكستان ميرسد. اين كشور از زمان داريوش هخامنشي بخشي از خاك ايران بود و در سال 1857 از ايران جدا شد. بيشتر درآمد اين كشور كوهستاني از دامپروري و كشاورزي به دست ميآيد. جنگهاي داخلي آسيب زيادي به اقتصاد آن وارد كرده است. كشت گستردهي خشخاش، حضور نيروهاي آمريكايي و بازماندگان طالبان و درگيريهاي قومي، از چالشهاي پيشروي دولت افغانستان است.
انرژي : انرژى
| تاريخ ارسال: 18/6/1385 | نويسنده: آقاي اسفنديار معتمدى |
انرژي توانايي انجام دادن كار است. انرژي ميتواند چيزي را جابهجا كند يا مادهاي را دگرگون كند. انرژي ميتواند به صورتهاي گرمايي، الكتريكي، شيميايي، هستهاي، تابشي، جنبشي يا اندوختهاي(پتانسيل) باشد. انرژي هرگز نابود نميشود، بلكه از صورتي به صورتي ديگر در ميآيد. بسياري از دستگاههايي كه براي آسان كردن كارها از آنها بهره ميگيريم، صورتي از انرژي را به صورتي ديگر در ميآورند. آدمي همواره كوشيده است به منابع انرژي گوناگوني دست پيدا كند كه همگي از خورشيد سرچشمه ميگيرند.
انقلاب مشروطه : انقلاب مشروطه
| تاريخ ارسال: 14/5/1385 |
انقلاب مشروطهي ايران در قرن سيزدهم هجري براي براندازي حكومت استبدادي پديد آمد و با امضاي فرمان مشروطيت توسط مظفرادين شاه قاجار در سال 1285 هجري شمسي به پيروزي رسيد.دورهي حكومت قاجار با نفوذ استعمار انگليس در ايران همراه بود. شكستهاي ايرانيان از روسيه نيز شرايط را براي تاثير گذاري آنان بر جريانهاي سياسي ايران فراهم كرد. رقابت انگليس و روسيه براي به دست آوردن امتياز در ايران در دوران ناصرالدين شاه به اوج خود رسيد كه مخالفتهاي علماي دين و قيام مردمي را به همراه داشت.
ايران كشور پهناوري در جنوب غربي آسيا است كه نزديك 1648000 كيلومتر مربع پهناوري دارد. نام ايران يادآوري كوچ مردماني با نام آريايي به اين سرزمين است كه پيش از آنها نيز مردماني با تمدني باشكوه در آنجا ميزيستند. ايران در كشورهاي غربي به سرزمين پارس(Persia) نيز شناخته ميشود كه يادآور نامي است كه يونانيها به امپراتوري شكوهمند هخامنشيان(مردماني از تبار پارس) داده بودند. اين كشور پس از انقلاب سال 1357 خورشيدي( 1979 ميلادي) به نام جمهوري اسلامي ايران خوانده مي شود.
آب سنگين به يكي از شكلهاي نادر آب به نام دوتریم اكسايد(D2O) گفته ميشود كه در آن به جاي دو اتم هيدروژن معمولي(H)، دو اتم هيدروژن سنگين(D)، يعني هيدروژني كه دو نوترون دارد، نشسته است. با توجه به جانشینی D به جای H در آب سنگین، انرژی پیوندی بين اكسیژن هیدروژن در آب تغییر میكند و در نتیجه ويژگيهاي فیزیكی و زیستشناختی آب دگرگون میشود. آب سنگين در نيروگاههاي هستهاي براي كاستن از سرعت نوترونها و همچنين، پژوهشهاي زيستشناختي و مهار بيماريهاي مانند سرطان و ايدز كاربرد دارد.
آذري زبان كهن مردم آذربايجان و شاخهاي از زبانهاي ايراني بوده است كه به دليل انتساب به آذربايجان، آذري خوانده ميشود و برخي از واژهها و جملههاي آن در كتابهاي جغرافيا باقيمانده و برخي نيز در بعضي دهها و نقطههاي دوردست هنوز وجود دارد. تغيير زبان گفتاري از آذري ايراني به آذري تركي از زمان تسلط سلجوقيان آغاز شد و در دورهي تسلط تركمنها و آغاز عصر صفوي بيشتر شهرها و دهها را شامل شد. امروزه با گويشهايي از اين زبان با نام تاتي در برخي روستاها سخن ميگويند.
انقلاب الجزاير، تلاش مردمي است براي آزادي و رهايي. انقلابي كه به اهداف اعلام شده خود رسيد اما پس از رهايي از چنگ استعمار، تجربه تلخ كشمكشهاي دروني و تصفيههاي سياسي را از سر گذراند. در سوم ژوئيه 1962 (12 تير 1341) كشور الجزاير بعد از 132 سال كه تحت سلطه فرانسه بود به استقلال رسيد و در هشت اكتبر همان سال به نام: جمهوريه الجزايره الدموكراتيه الشعبيه (جمهوري دموكراتيك مردمي الجزاير) به عضويت سازمان ملل متحد درآمد.
انصاري، انوشه : انصاري، انوشه
| تاريخ ارسال: 5/8/1386 |
انوشه انصاري نخستين ايراني فضانورد و نخستين زن گردشگر فضايي است كه در 27 شهريور 1385 از پايگاه بايكونور در قزاقستان به ايستگاه فضايي رفت. او همزمان پرچم ايران و امريكا را بر بازو داشت و گفته بود وجود پرچم ايران بر بازو نشان دهنده هويت و مليت اوست و خواسته است از اين راه عشق خود را به ملت ايران نشان دهد. انصاري در اقامت هشتهروزههي خود در فضا به آزمايشهاي پزشكي پرداخت و مجموعهايي از فيلمهاي آموزشي تهيه كرد كه برخي از بخشهاي آنها همزمان از تلويزيون ناسا پخش شد.
در هواي پيرامون ما ممكن است موادي يافت شود كه به سلامت گياهان و جانوران و از جمله ما انسانها آسيب بزند. اين مواد زيانبار كه آلايندهي هوا نام دارند، هم از فرآيندهاي طبيعي و هم از فعاليتهاي انسان توليد ميشود. آن چه را كه آلاينده ميناميم ممكن است به طور معمول در طبيعت يافت نشود، يا اگر در طبيعت وجود دارد، غلظت آن بيشتر از حد معمول باشد يا در جايي غير از جاي معمول خود يافت شود. برنامهي محيط زيست سازمان ملل متحد ايران را در سال 2006 در ميان 133 كشور جهان در رتبه 117 جاي داد.
اَبدال الاَدوية : اَبدال الاَدوية
| تاريخ ارسال: 28/3/1387 | نويسنده: مهندس يونس كرامتي |
اَبدال الاَدوية رسالهاي كوتاه اما بسيار مهم دربارهي داروهاي جايگزين نوشتهي ابو بكر محمد بن زكرياي رازي پزشك و دارو شناس پرآوازهي ايراني است. اين رساله به رغم مختصر بودن، كاربردي به مراتب بيشتر از رسائل مشابه داشته و داروشناسان بسياري از ابوريحان در غرب جهان اسلام گرفته تا ابن جزار در افريقيه (تونس)، ابن سمجون در اندلس و ابن بيطار در اندلس و مصر و شام از اين رساله بهره بردهاند.
اسفزاری، ابوحاتم : اسفزاري، ابوحاتم
| تاريخ ارسال: 6/12/1387 | نويسنده: مهندس يونس كرامتي |
ابوحاتم اسفزاري(حدود 437-506 ق) اخترشناس، رياضيدان ايراني به دليل نگارش كتاب آثار علوي (دربارهي هواشناسي)به زبان فارسي پرآوازه شده است. او در اين كتاب براي نخستين بار دربارهي گوناگوني شكل دانههاي برف و دليل آن سخن ميگويد. حدود 450 سال پس از وي، الاوس ماگنوس، اُسقُف اعظم اوپسالا(در سوئد) در 1555 م دربارهي شكل منظم بلورهاي برف سخن گفت. افزون بر اين، اسفزاري وي در اصلاح تقويم ايراني با حكيم عمر خيام همكاري داشت و رسالهي اختصار اصول اقليدس وي به دست ما رسيده است.
