با وجودی که دو دهه از شیوع فراگیر ایدز می‌گذرد، این بیماری همچنان یکی از بحران‌های مهم جهانی است. تا کنون بیش از 40 میلیون نفر به ویروس HIV آلوده شده‌اند و بر برپايه‌ى تازه ترین برآوردها، فقط در سال 2003 ميلادى بیش از 5 میلیون نفر به این ویروس آلوده شدند. اغلب این افراد از راه سرنگ‌های آلوده یا رابطه‌ى جنسی به این بیماری دچار شده‌اند.

  کشور ما نیز در تهدید جدی قرار گرفته است. بر پايه‌ي آمارهای رسمی بیش از چهارده هزار نفر بیمار مبتلا به ایدز در ایران وجود دارد. البته، این آمار نشان دهنده شمار آن دسته از بیمارانی است که تا کنون به مراکز درمانی مراجعه کرده‌اند. بیشتر افراد مبتلا به ایدز از ترس متهم شدن به فساد اخلاقی یا ترد شدن از جامعه، بیماری خود را پنهان  می‌دارند. بنابراین، شمار مبتلایان دست کم دو برابر آمار رسمی است(برآوردها بین 20 تا 40 هزار متغیرند).

  ورود ایدز به کشور ما هدیه‌ي بيگانگان و نتیجه‌ى بی‌خبری ما بود. نخستين موارد آلودگی به ويروس HIV در ميان کسانی دیده شد که فرآورده‌های خونی وارداتی آلوده را دريافت کرده بودند. اکنون که شناخت ما از این ویروس خطرناک بیشتر شده، انتقال از راه خون آلوده به کمترين ميزان رسیده است. اما انتقال از راه سرنگ آلوده و در سال‌ها اخیر انتقال از راه رابطه جنسی، شیوع پیدا کرده است.  

  ایدز یکی از بیماری‌های عفونی بسیار خطرناکی است که سلامت همگان را تهدید می‌کند، به ويژه کسانی که آگاهی اندکی درباره‌ى آن دارند. عوامل متعددی دست به دست هم داده‌اند تا بیشتر مردم به جای شناختن این دشمن سلامتی و برنامه‌ریزی کردن برای پیشگیری، از آن فرار کنند:

  1. در کشور ما سخن گفتن پیرامون هر مساله‌ای که به روابط جنسی مربوط باشد، عمل مکروهی به شمار می‌آید. البته، در دین اسلام آگاهی نسبت به مسائل جنسی ضروری است و احادیث زیادی در این باره وجود دارد. با وجود این، عرف جامعه می‌پسندد که به اصطلاح چشم‌ها و گوش‌ها بسته باشد. اين شرم ايرانى تا اندازه‌ى زيباست، اما مي‌تواند دردسرساز باشد. 

  2. اطلاع‌رسانی پیرامون موضوع‌هاى علمی و بهداشتی بسیار ضعیف و غیر حرفه‌ای است. با سپاس از کوشش‌هایی که تا کنون انجام شده است، متاسفانه حجم اطلاع‌رسانی علمی در کشورمان به خط صفر بسیار نزدیک است. برای مثال، به پایگاه اینترنتی گوگل مراجعه کنید و نخست در بخش انگلیسی و سپس در بخش فارسی درباره‌ى ایدز به جستو جوی اطلاعات مشغول شوید. يا دست کم ببينيد آيا پايگاه وزارت بهداشت در حد و قواره‌ى يک پايگاه وزارتى است: http://www.mohme.gov.ir

  3. از مهمترین جایگاه آموزش، یعنی آموزش و پرورش قافل شده‌ایم. هر فردی که به سن بلوغ می‌رسد، باید درباره‌ى این رویداد، که جنبه‌های زیست‌شناختی، اجتماعی و اعتقادی دارد، آگاهی پیدا کند. اما حجم عمده‌ى آموزش‌ها به مسائل اعتقادی(و شايد بهتر است بگوييم نصيحت‌گويى) اختصاص یافته است، حال آن که اگر با عمق بیشتری به هر سه جنبه پرداخته شود بازده بیشتری دارد.

  4. انتخاب یک روز از سال(اول دسامبر) به عنوان روز جهانی ایدز، که در واقع روز جهانی اطلاع رسانی در جهت پیشگیری از ایدز است، تاکیدی بر اهمیت این موضوع و فراهم کردن فرصتی برای همنشینی‌ها و هم‌انديشي‌های گسترده در سراسر جهان است. در کشور ما به جای یک روز، هفت روز را به ایدز اختصاص داده‌اند که جای خوشبختی بسیار است. خوشبختی از این جهت که هرچه اطلاع‌رسانی در باره این بیماری بیشتر شود، جامعه در برابر آن ایمن‌تر می‌شود.

  انتخاب یک هفته به عنوان هفته پیشگیری از ایدز، که با برگزاری همایش گسترده‌ای در تهران همراه است، ممکن است در نگاه اول کم فایده به نظر برسد. اما توجه داشته باشید، همین که آموزش و پرورش برنامه‌ای را برای دوره دبیرستان و سال آخر راهنمایی تنظیم کرده است و آموزش بهداشت باروری در سطح دانشگاه‌ها در حال انجام است، نتیجه چنین نشست‌هایی است.

  5. نکته ای که در پایان لازم است به آن اشاره کنیم، توجه مسوولان به اهمیت برنامه ریزی کارشناسانه برای آموزش بهداشتی مردم است. آموزش بهداشت مانند سایر حوضه‌های آموزشی کاری تخصصی است وممکن است کسانی به طور غیر حرفه‌ای بتوانند تاحدودی در این کار موفق بشوند، اما باید افرادی را برای تخصص گرفتن در زمینه آموزش‌های همگانی تربیت کنیم و در این را از تجربه‌های کشورهایی که در این زمینه موفق بوده‌اند، استفاده کنیم.

  برای دوره دبیرستان نیز پیشنهاد می‌شود برنامه آموزشی به چند کتاب جزوه مانند و چند ساعت کلاس ویژه محدود نشود و آموزش پیشگیری از ایدز را در قالب یک برنامه آموزشی کمکی(Curriculum supplement)، که با برنامه‌ى اصلی هم مرتبط باشد، طرح ریزی کنیم. برای مثال، بنياد ملى بهداشت امريکا(NIH) با همکارى بنياد مطالعاتى برنامه آموزش زيست‌شناسى(BSCS) مجموعه کتاب‌هاى کمک آموزشى ويژه‌اى را براى دانش‌آموزان پايه‌هاى مختلف منتشر کرده که یکی از آن‌ها درباره اعتیاد است. در مجموعه کمک آموزشی اعتیاد، که شامل کتاب و سی دی است، در قالب آموزش دستگاه عصبی به موضوع اعتیاد پرداخته شده است. از این کار و کارهایى مانند آن مي‌توان براى چگونگى آموزش مفاهیم اجتماعى و فرهنگي در چارچوب یک برنامه‌ى کمک آموزشی الگو گرفت.

  پايگاه‌هاى اطلاع‌رسانى

    پايگاه آموزشى و اطلاع رسانى همگانى ايدز به زبان فارسى