مرحوم پدر بزرگم مى گفت بچه ها را به مکتب بفرستيد تا باسواد شوند و بتوانند يک سوره قرآن سر قبرمان بخوانند. در نظر آن مرحوم کسى باسواد بود که مى توانست يک سوره قرآن بخواند. عمويم مى گفت بايد بچه ها را بفرستيم باسواد بشوند تا بتوانند نامه اى بخوانند و بنويسند و از حساب و کتاب سر در بياورند. او تصور مى کرد سواد فقط خواندن و نوشتن و حساب و کتاب است.

دايى ام مى گفت بچه ها را بفرستيد مدرسه تا با سواد بشوند، ديپلم بگيرند، کارمند و صاحب منصب بشوند تا يک ژاندارم به ما زورنگويد. او سواد را جواز ورود به دستگاه دولت مى دانست. معلم مدرسه ام مى گفت بچه ها درس بخوانيد و با سواد بشويد تا به دانشگاه راهتان بدهند و در جامعه جايى پيدا کنيد. ايشان با سواد بودن را رفتن به دانشگاه و پيدا کردن جايى در جامعه مى دانستند.

چندى پيش در جلسه اى شرکت داشتم که سواد و باسوادى را بگونه اى ديگر تعريف مى کردند. سخنران يکى از مسوولان برنامه ريزى آموزش و پرورش کشور بود. وى به تازگى در دو کنفرانس بين المللى شرکت کرده بود؛ يکى در ژاپن و ديگرى در مرکز آسيايى يونسکو در تايلند. موضوع و هدف آن کنفرانس ها، بحث و تبادل نظر درباره سواد علمى و راه هاى رسيدن به آن بوده است.

سخنران مى گفت خلاصه بحث کارشناسان بين المللى و مسوولان تعليم و تربيت چندين کشور جهان آن بود که: سواد، آموزش خواندن و نوشتن و حساب کردن نيست. حتى هدف سواد آموزى تربيت پزشکان و مهندسين مجهز به دانش امروز نيست. بلکه هدف والاتر و بالاتر آن، رساندن جامعه به سطح سواد علمى است و سواد علمى يعنى تربيت کودکان و جوانانى آگاه و سازنده که:

• آمادگى رو به رو شدن با شرايط اجتماعى فردا را داشته باشند.

• بتوانند مسائل و مشکلات پيچيده جهان فردا را حل کنند؛ مسائلى که امروز بر ما پوشيده اند.

• خود را عضو موثر و مسوول جامعه بدانند و بتوانند در تصميم گيرى هاى اجتماعى مشارکت فعال داشته باشند.

• توناييبرقرارى ارتباط با افراد، حفظ محيط زيست، تنظيم جمعيت و صرفه جويى را داشته باشند.

• مولد علم و فناورى باشند و توانايى تحليل مسائل ناشناخته فردا و خلاقيت لازم را براى حل آنها داشته باشند.

• حافظ و مروج ارزش هاى اخلاقى و معنوى انسان باشند.

سخنران مى پرسيد آيا فارغ التحصيلان مدارس و دانشگاه هاى ما به اين سواد مجهز اند ؟ آيا مولد علم و فناورى هستند يا مصرف کننده آن؟ آيا محيط زيست را پاک نگه مى دارند؟ آيا در جهان فردا مى توانند مسائل فردى و اجتماعى خود را با خلاقيت حل کنند؟ و آيا به فرمايش مولى على(ع) ما آنان را براى فردا تربيت کرده ايم؟ و با تاسف بسيار مى گفت کارشناسان مى گويند: نه، خير! ما دانش برنامه ريزى و فناورى امروز را فرا نگرفته ايم! چگونه مى توانيم با دانش ديروز انسان فردا را تربيت کنيم؛ فردايى که با مسائل آن آشنا نيستيم.

سخنران که تلاش برنامه ريزان را در جهت آموزش و پرورش نسلى نو به ويژه در چند کشور جهان درک کرده بود مى گفت: ما مسوول و متعهديم که افراد را براى زندگى در جامعه پيچيده امروز و فردا به سواد علمى مجهز کنيم و شاهد توسعه پايدار انسان و جامعه باشيم. بياييد مسئوليت خود را عزيز و محترم بداريم و به دانش امروز مجهز شويم و جامعه آينده را بهتر بسازيم.

براى اطلاعات بيشتر به مقاله چرا بايد سواد علمى داشته باشيم مراجعه کنيد.