زندگی همه‌ی انسان‌ها از يک سلول، به نام تخم، آغاز می‌شود و اين تخم پس از لقاح پديد می‌آيد. تخم تقسيم می‌شود و دو سلول پديد می‌آورد؛ هر کدام از آن سلول‌ها نيز بار ديگر تقسيم می‌شود و اين روند همچنان ادامه می‌يابد. به‌زودی، نزديک پنج روز پس از لقاح، توپی توخالی از حدود 150 سلول پديد می‌آيد که بلاستوسيت ناميده می‌شود. بلاستوسيت از از يک دانه‌ی شن کوچک‌تر است و دو گونه سلول دارد: تروفوبلاست و توده‌ی سلولی درونی. سلول‌های بنيادی جنينی سلول‌هايی هستند که توده‌ی سلولی درونی را می‌سازند. از آن‌جا که سلول‌های پايه‌ای جنينی می‌توانند همه‌ی گونه‌های سلولی يک انسان بالغ را پديد آورند، به آن‌ها سلول‌های بنيادی پلری‌پوتنت( Pluripotent )، به معنای بسيار‌توان، گويند.

سلول‌های بنيادی به شمار اندک در بافت‌های گوناگون بدن انسان بالغ نيز پيدا می‌‌شوند. برای مثال، سلول‌های بنيادی مغز استخوان در مغز استخوان يافت می‌شوند و همه‌گونه سلول خونی تخصص‌يافته، از آن‌ها پديد می‌آيند. سلول‌های بنيادی بالغ در اصل برای پديد آوردن گونه‌های سلولی ويژه‌ی بافتی که در آن وجود دارند، برنامه‌ريزی شده‌اند. از اين رو، به آن‌ها سلول‌های مالتی‌پوتنت( Multipotent )، به معنای چندتوان، گويند. سلول‌های بنيادی بالغ هنوز در همه‌ی بافت‌های حياتی پيدا نشده‌اند. در برخی بافت‌ها، مانند مغز، هر چند سلول‌های بنيادی وجود دارند، چندان فعال نيستند و بنابراين به آسانی به آسيب سلولی پاسخ نمی‌دهند. اکنون دانشمندان در پی راه‌هايی هستند که بتوانند اين سلول‌های بنيادی را که از پيش وجود دارند، به رشد کردن و ساختن گونه‌ی درستی از سلول‌ها وادار کند تا جای سلول‌های آسيب ديده را بگيرند.

سلول‌های بنيادی را می‌توان از سرچشمه‌هايی مانند بند ناف کودک نوزاد نيز به دست آورد. بند ناف، در مقايسه با بافت‌های بالغی مانند مغز و مغز استخوان، سرچشمه‌ی دست‌يافتنی‌تری برای سلول‌های بنيادی است. گرچه دانشمندان می‌توانند اين سلول‌ها را در ظرف‌ها کشت سلول پرورش دهند، اين کار را تنها برای زمان محدودی می‌توانند ادامه دهند. به‌تازگی، دانشمندان به وجود سلول‌های بنيادی در دندان‌های کودک و مايع آمنيوتيک، مايعی که کودک به دنيا نيامده را در بر می‌گيرد، پی برده‌اند و اين سلول‌ها نيز ممکن است توان پديد آوردن چند گونه سلول را داشته باشند. پژوهش برای شناسايی و مطالعه روی اين سلول‌ها بسيار نويد بخش است، اما در گام‌ها نخستين خود است.

منبع:

International Society for Stem Cell Research (ISSCR)