دانش، شيوهای برای شناخت جهان و زاويه و الگويی از تفکر است که از همان نخستين سالهای زندگی شکل میگيرد. از اين رو، مشارکت والدين در آموزش علوم به کودکان اهميت زيادی دارد. خانوادههايی که با هم در جهان کاوش میکنند، انديشمندان علمی و دانشآموزان عالی و دلخواه پرورش میدهند. آنچه که به فرزندان خود میگوييد مهم است، اما آنچه که نبايد بگوييد شايد مهمتر باشد. والدين، اغلب نگرشها و انتظار خود را به طور مستقيم به فرزندانشان منتقل میکنند. اگر به فرزندتان میگوييد «من هيچگاه درس علوم را دوست نداشتم» يا «من بدترين نمراتم را در درس علوم گرفتم»، شما اين تصور را در او به وجود میآوريد که درس علوم خسته کننده يا دشوار است، يا بدتر از آن، او تصور میکند شما کمکاری در درس علوم را از او میپذيريد. از سوی ديگر، اگر شما بگوييد، «من خيلی دلم میخواهد میتوانستم آن آزمايش را همراه شما انجام دهم» يا« من خيلی خوشحالم شما فرصتهايی داريد که من آنها را از دست دادم»، شما درها را برای فرزندانتان باز میکنيد. البته، قرار نيست همهی بچهها در يک رشتهی علمی تخصص بگيرند. اما هر بچهای بايد بتواند بزرگسالی شود که سواد علمی دارد و همه بچهها بايد بدانند اگر آنان علم را به عنوان يک حرفه برگزينند، میتوانند انسانهای موفقی شوند. انتظار والدين میتواند نگرشهای مثبتی در فرزندان ايجاد کند. فراموش نکنيد که دخترها نيز به اندازهی پسرها دربارهی علم کنجکاوند. برای دخترتان جعبه ابزار بخريد و به خاطر داشته باشيد که علم اغلب با «ريخت وپاش» همراه است. ريخت وپاشی را که از فعاليتی همراه با شور و شوق فراهم می شود، با خروارها شلختگی مقايسه کنيد که نتيجه بیتوجهی و سهلانگاری است. والدين با پرسيدن پرسشهای نامحدود و صرف وقت میتوانند شوق آموختن را در فرزندانشان تقويت کنند. مهارت های علوم را آموزش دهيد ۱) مشاهده: از فرزند خود بخواهيد به چيزهای گوناگون بادقت نگاه کند.
* «در شبکهی تار عنکبوت چه شکلهايی میبيني؟»
* « سطح اين دو قطعه سنگ را لمس کن. آيا تفاوتی حس میکني؟»
۲) طبقه بندی: از فرزندتان بخواهيد چيزها را بر پايهی ويژگیهايشان دستهبندی کند.
* «بيا جورابها را بر پايهی رنگشان دستهبندی کنيم.»
* «فکر میکنی بهتر است اسباببازیهايت را بر چه پايهای دستهبندی کنيم.» ۳) پيش بينی: دربارهی چگونگی رخدادن پديدهها در پيرامون خود نظری را مطرح کنيد و آن را بيازماييد.
* «چه قدر طول میکشد تا قطعه يخی که در اينجا گذاشتهايم، آب شود؟»
* «اگر آن را در جای ديگری بگذاريم، آيا ديرتر آب خواهد شد؟» ۴) اندازه گيری: از فرزندتان بخواهيد دنيای پيرامونشان را ان نظر مقدار ارزيابی کنند.
* «چه کسی کوتاهترين قد را در خانواده دارد؟ به چه اندازه؟»
* «اتاق تو چند گام است؟ اتاق پذيرايی چه؟» همهجا آموزشگاه علوم است مهارت های علوم را همه جا میتوان تمرين کرد و بايد چنين کنيم. اما پژوهشها نشان دادهاند که ذهن بچهها در محيطهای گوناگون بهتر رشد میکند. هنگامی که در محلهی خود گشتی میزنيد، به فروشگاه خواروبار فروشی سر میزنيد، به پارک میرويد يا از پايگاه آتشنشانی محلهی خود بازديد میکنيد، با فرزندتان گفت و گوی بازی داشته باشيد. برای پرورش انديشهی علمی در فرزندتان، سفرهای کوتاه و کم هزينهای به يک کشتزار يا دشتی در حومهی شهر ترتيب دهيد.
* فرزندتان را به جدا کردن اجزای يک ساعت، اسباب بازی يا لوازم کهنه منزل ترغيب کنيد و نگران آن نباشيد که چگونه می توان بار ديگر آنها را گرد هم آورد! نکات ايمنی را به فرزندتان يادآوری کنيد. اگر لازم بود بر کار فرزندتان نظارت کنيد.
* راجع به مشاغل علمی با فرزندتان بحث و گفت وگو داشته باشيد. وقتی با کسی روبه رو می شويد که شغل علمی دارد، از فرزندتان بخواهيد تا درباره شغل او و آموزش هايی که برای آن ضروری است، از او بپرسد.
* همراه فرزندتان از يک مرکز علمی، موزه يا باغ وحش بازديد کنيد و به او امکان دهيد در حين لذت بردن از بازديد، خودش به کند و کاو در محيط بپردازد و در يک فرايند علمی شرکت کند.
* به فرآيند آموزش علوم در مدرسه کمک کنيد.کلاس درس، مانند جهانی کوچک است. با وجود اين، حتی بهترين کلاس ها نمی توانند محيط کاملی برای آموزش علوم فراهم سازند. از اين رو، والدين بايد در تقويت آموزش علوم در مدرسه فرزندشان فعالانه شرکت کنند.
* راجع به کلاس علوم با فرزندتان صحبت کنيد. سعی کنيد برای بحث پيرامون درس های مدرسه در خانه، راهی پيدا کنيد. اگر مثالی به ذهنتان نمی رسد، از معلم فرزندتان راهنمايی بخواهيد. در اغلب کتاب های درسی فعاليت هايی گنجانده شده است که در انجام آنها می توانيد به فرزندتان کمک کنيد. روی اينترنت، در کتاب های کمک آموزشی و مجلات آموزشی، فعاليت های مناسبی را می توانيد پيدا کنيد.
* در همايش هايی که در مدرسه برگزار می شود، فعالانه شرکت کنيد تا از کم و کيف برنامه های آموزشی و امکانات مدرسه آگاه شويد. برای اين کار، زمان کافی اختصاص دهيد و هر طور که می توانيد از برنامه های آموزشی حمايت کنيد.
* در جامعه خود عضو فعالی باشيد. با انتشار اين پيام به مدارس کمک کنيد: کسی که سواد علمی دارد، به ساختن پايه های اقتصادی جامعه اش کمک می کند. از اين رو، سرمايه گذاری برای بهبود کيفيت آموزش علوم، بهترين سرمايه گذاری است.
* به بازديدهايی که مدرسه از مراکزی ترتيب می دهد که به نحوی با درس علوم مرتبط هستند، کمک کنيد. اگر کسی را می شناسيد که شغل علمی دارد، برای آشنايی بچه ها با نحوه استفاده از علم در حرفه های مختلف، با هماهنگی مدرسه از او برای سخنرانی و بحث و گفت وگو در کلاس علوم دعوت کنيد.
برداشتهای خود را از علم بازنگری کنيد
۱) علوم سخت است.
آگاهشدن از همهی دانستنیهای علمی سخت است. اما علم فقط دانستنیها نيست. علم شيوهی نگرش به جهان پيرامونمان و حل کردن مساله است. همه بايد علمی رفتار کنيم! از اين رو «علمی بودن» يک فعاليت خانوادگی بزرگ است.
۲) برای آموزش علوم به فرزندتان به اطلاعات زيادی نياز داريد.
چه خوب است بگوييم، «من نمیدانم. بيا با هم پاسخش را پيدا کنيم.» اين سخن در بيشتر جاها بهتر از آن است که بگوييم، «من پاسخ را میدانم، بيا به تو بگويم.»
۳) علم به ابزار نياز دارد.
علم برای همه جاست! مهارتهای علم را در هر محيطی، از جمله آشپزخانه يا پارک میتوان تمرين کرد. برای آغاز، بهترين کار گفت وگو ست. پدران و مادرانی که از فرزندان خود پرسشهای باز میپرسند(يعنی پرسشهايی که فقط يک پاسخ درست ندارند) و کسانی که به دقت به پاسخهای فرزندانشان گوش میدهند، بنيادیترين مهارتها را برای دانشمندان جوان پیريزی میکنند.
۴) مهارتهای علوم را بايد پس از مهارتهای خواندن آموزش داد.
برای گرايش بيشتر بچهها به علوم، پدران و مادران و آموزگاران بايد دست به دست هم دهند تا همراه با فرصتهايی که برای خواندن فراهم میسازند، پايهی تجربههای علمی را در آنان پرورش دهند. در دوران پيش از دبستان، با مهارت های علمی بهتر میتوان علم را به کودکان آموزش داد تا با مطالعه. آموختن پيرامون علم میتواند بچه ها را به خواندن نيز گرايش دهد. منبع: www.nsta.org آموزش نقطهای است که متقاعد میشويم آن قدر کودکانمان را دوست داريم که آنان را از جهان خودمان ترد نمی کنيم يا آن اندازه آنان را محدود نمی کنيم که توان پذيرش چيزهای تازه را نداشته باشند، بلکه آنان را برای نوسازی جهان کنونی آماده می کنيم. Hannah Arendt |