روزهاي آغازين بهار 1383 بود كه براي تبريك سال نو و ديدار دوستان و همكاران قديمي به سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي درسي رفتم. مانند هميشه در دفتر برنامه‌ريزي و تاليف كتاب‌هاي درسي و در اتاق گروه آموزش علوم تجربي دوستان خود آقايان حسين دانشفر، محمود اماني تهراني، احمد حسيني و محمدعلي پزشپور و خانم طاهر رستگار را ديدم. اما چهره و رفتار جواني توجه من را جلب كرد كه احوال‌پرسي گرمي با من داشت و گويي سال‌ها با من آشنا بود.

  از آقاي حسين دانشفر كه پيشينه‌ي آشنايي و دوستي و همكاريمان به سال 1336 و تحصيل در دانش‌سراي عالي تهران باز مي‌گردد، پرسيدم: "خدمت اين جوان تاكنون نرسيده‌ام. كيست و چه كاره است؟" آقاي دانشفر كه در معرفي افراد بسيار دقيق است و اغلب به اختصار سخن مي‌گويد، گفت: " آقاي حسن سالاري، زيست‌شناس، اهل خواندن و نوشتن و همين كارهايي كه ما مي‌كنيم. راستي يك جزيره‌ي دانش هم دارد كه مي‌تواند خيلي‌ها را به كار بگيرد.

  از آن زمان تا كنون بيش از چهار سال مي‌گذرد و در اين مدت هفته‌اي نبوده كه ايشان را نبينم يا با تلفن با هم گفت و گو نكرده باشيم و هم ديگر را از ترجمه و نگارش آثار تازه‌مان يا برگزاري همايش‌هاي علمي و فرهنگي باخبر نكرده باشيم. اين جوان به آساني با افراد مختلف ارتباط برقرار مي‌كند، با آن‌ها آشنا مي‌شود، را بطه‌ي دوستي برقرار مي‌سازد، اعتمادشان را جلب مي‌كند و اگر آثار نوشتاري در شاخه‌هاي گوناگون دانش و آموزش و پرورش داشته باشند رهايشان نمي‌كند و مي‌كوشد با همكاري آن‌ها بر شكوفايي روزافزون جزيره‌ي دانش بيفزايد.

  حسن سالاري از مال دنيا چيز زيادي ندارد، فقط يك جزيره دارد، آن هم جزيره‌ي دانش. هدف اين پايگاه اينترنتي ترويج علم و فناوري و آشنا كردن همه‌ي مردم به ويژه دانش‌آموزان و معلمان با دانش روز در كنار يادآوري غناي فرهنگ و تمدن ايران و اسلام است. هم چنين مي‌خواهد معلمان و پدران و مادران را با شيوه‌هاي جديد آموزش علوم آشنا كند تا بتوانند با همكاري هم آينده‌سازان كشورمان را به شيوه‌ي كارامدتري براي پذيرش نقش سازنده‌ي خود آماده كنند.

  جزيره‌ي دانشي كه حدود پنج سال پيش با چند مقاله و مطلب كوتاه آغاز شد، اكنون دانشنامه‌اي الكترونيك شده كه بخش‌هاي موضوعي گوناگوني دارد و كاربراني از گروه‌هاي سني مختلف(كودكان، دانش‌آموزان، دانشجويان، خانواده‌ها و آموزگاران) را پوشش مي‌دهد. آموزش و پرورش، ايران‌شناسي، پزشكي و بهداشت، دانش و زندگي، زيست‌شناسي، زمين‌شناسي، شيمي و علم مواد، رايانه و اينترنت، فناوري و مهندسي، فيزيك و اخترشناسي و تاريخ علم از موضوعات اصلي است كه در جزيره به آن‌ها پرداخته مي‌شود.

  هر كدام از بخش‌هاي اصلي جزيره كه نام برده شد، خود پايگاه كوچكي است كه زير بخش‌هاي خود را دارند. براي مثال، در بخش آموزش و پرورش به اين موضوع‌ها پرداخته شده است: پيشگامان آموزش، نخستين مدرسه‌ها، كتاب‌هاي درسي، محصولات كمك آموزشي، تاريخ آموزش و پرورش، تصويرسازي كتاب‌هاي درسي، شاعران كتاب‌هاي درسي و خبرهاي آموزش و پرورش. در بخش پيشگامان آموزش با بزرگاني مانند ميرزا حسن رشديه، جبار باغچه‌بان، عباش سياحي، ايرج جهانشاهي و محمود بهزاد آشنا مي‌شويم كه هر كدام از آن‌ها مي‌توانند الگو و راهنمايي براي جوانان كشور باشند و آن‌ها را در راه رسيدن به هدف‌هاي سازنده به كوشش مداوم برانگيزانند.

  در حالي كه اين يادداشت را مي‌نوشتم و چشم بر صفحه‌ي نخست جزيره‌ي دانش داشتم متوجه شدم كه جزيره دست كم روزي 3 هزار بازديد دارد و از آغاز سال تا آغاز شهريورماه نزديك 3 ميليون نفر از آن بازديد كرده‌اند. در كشوري كه شمارگان كتاب به كمتر از 3 هزار جلد رسيده و مدت مطالعه را با دقيقه مي‌سنجند، مراجعه‌ي سه ميليوني به يك پايگاه اينترنتي علمي و آموزشي بسيار دلگرم‌كننده و اميدبخش است.

  جزيره‌ي دانش هم به ترويج علم مي‌پردازد، هم ترويج‌كنندگان علم را به ما معرفي مي‌كند و هم گروهي از ترويج‌كنندگان علم را گردآورده است. برخي از دوستانم كه سال‌هاست براي گسترش دانش و آموزش در اين كشور مي‌كوشند از همكاران جزيره‌ي دانش شده‌اند: آقايان حسين دانشفر، علي رووف، محمود حكيمي و سيروس غفاريان مقاله‌ها و نوشته‌هاي سازنده‌ي خود را در اختيار جزيره گذاشته‌اند. همه‌ي اين دوستان سال‌هاي زيادي را در سازمان پژوهش و ديگر بخش‌هاي آموزش و پرورش خدمت كرده‌اند و اكنون تجربه‌ي خود را در اختيار جزيره‌ي دانش گذاشته‌اند.

  با توجه به مسووليتي كه اكنون در اتحاديه‌ي انجمن‌هاي علمي و آموزشي معلمان فيزيك ايران دارم، در نشست‌هاي علمي و آموزشي كه در استان‌ها و شهرستان‌هاي كوچك و بزرگ برگزار مي‌شود، حضور مي‌يابم. جاي شگفتي است كه اثر جزيره را در گوشه و كنار كشور احساس مي‌كنم. دانش‌آموزان و معلمان لار و لامرد، خاش و زابل، سبزوار و نيشابور، فلاورجان و تيران و كرون، به همان اندازه جزيره‌ي دانش را مي‌شناسند و از آن بهره مي‌برند كه جويندگان علم و فناوري در تهران و پاكدشت و كرج و اسلام‌شهر.

  در سال پيش كه فرصتي پيش آمد تا با همكاران گرامي در شهرستان‌هاي لار،‌ مرودشت و شيراز ديدار كنم و در موضوع آموزش علوم با آن‌ها گفت و گو داشته باشم، متوجه شدم كه آن‌ها از راه جزيره‌ي دانش به زندگي‌نامه‌ي من آشنا شده‌اند و دريافتم كه جزيره‌ي دانش در علاقه‌مندي آن آموزگاران و دبيران كوشا و دانش‌آموزان مستعد بسيار اثرگذار بوده است. از من خواسته شد كه تشكر آن‌ها را حضور بنيان‌گذار جزيره برسانم و درخواستشان را براي گشايش بخش پرسش و پاسخ اعلام دارم. خوشبختانه درخواست آن‌ها باعث راه‌اندازي بخش "از كارشناس بپرس" در جزيره شد كه به كمك همكاران جزيره به پرسش‌هاي علمي و آموزشي پاسخ مي‌دهد.

  خوشبختانه كوشش‌هاي شبانه‌روزي حسن سالاري در پربار كردن جزيره‌ي دانش و ترجمه و نگارش كتاب‌هاي سودمند براي دانش‌آموزان و معلمان توجه انجمن ترويج علم ايران را به خود جلب كرد و سال گذشته در جشني با شكوه از بنيان‌گذار جزيره‌ي دانش و تني چند از ترويج‌كنندگان علم تقدير شد. چند روز پيش از آن نيز يكي از آثاري كه سالاري در پديدآوردن آن نقش كليدي داشت به نام "فرهنگ‌نامه‌ي نوجوان: كليد دانش" از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان كتاب سال جمهوري اسلامي در حوزه‌ي كودك و نوجوان برگزيده شد. اين دو جايزه دلگرمي خوبي برايش بود و برق شادي را در جشن انجمن ترويج علم در چشمانش ديدم.

  به روزگار جوانيم بزرگاني چون دكتر محمود حسابي، دكتر علي اكبر سياسي، دكتر علي اصغر حكمت، دكتر كمال‌الدين جناب، دكتر محسن هشرودي، دكتر غلامحسين مصاحب و بسياري ديگر كوشيدند با راه‌اندزاي بنيادهاي آموزشي و پژوهشي و نوشتن و ترجمه‌ي كتاب‌ها و تدريس و سخنراني جامعه‌ي ايران را با علوم نوين و فرهنگ ديرپاي خود آشنا كنند و از اين راه جنبش و حركتي در جامعه به وجود آورند و راه را براي توليد علم هموار كنند. در سال‌هاي اخير نيز همكاران من در سازمان پزوهش و برنامه‌ريزي درسي حتي پس از بازنشستگي با شور و شوق اين راه را ادامه مي‌دهند. جاي بسيار خوشحالي است كه نسل جوان از جمله همين آقاي حسن سالاري با شور و شوق براي گسترش فرهنگ علم اندوزي در جامعه مي‌كوشند. به نظر مي‌رسد كه افرادي از جنس او در اين راه از نسل‌هاي گذشته موفق‌تر باشند، زيرا هم از تجربه‌ي پيشينيان آگاهند و آن را ارج مي‌نهند و هم ابزارهاي نويني چون اينترنت را در اختيار دارند.